Σημαντικές επιβαρύνσεις προδιαγράφονται από το νέο έτος για τους κατόχους μακροχρόνιων ασφαλιστηρίων υγείας, καθώς η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας ανοίγει τον δρόμο για μονομερείς αυξήσεις στα ασφάλιστρα. Με βάση τη δικαστική κρίση, οι ασφαλιστικές εταιρείες μπορούν να προχωρούν σε αναπροσαρμογές ακόμη και χωρίς ρητή συναίνεση των ασφαλισμένων, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται συγκεκριμένοι όροι διαφάνειας και έγκαιρης ενημέρωσης.
Στελέχη της ασφαλιστικής αγοράς εκτιμούν ότι οι αυξήσεις θα επιχειρηθεί να συγκρατηθούν όσο γίνεται, υπογραμμίζοντας ωστόσο πως τα ισόβια συμβόλαια θεωρούνται πλέον ζημιογόνα. Όπως εξηγούν, στόχος των αναπροσαρμογών δεν είναι η ενίσχυση της κερδοφορίας, αλλά ο περιορισμός των απωλειών, σε μια προσπάθεια να καταστεί το συγκεκριμένο χαρτοφυλάκιο βιώσιμο. Παράλληλα, καταγράφεται σαφής στροφή των εταιρειών προς τα ετήσια συμβόλαια, τάση που, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα αλλά ευρωπαϊκό φαινόμενο.
Τα όρια που θέτει το Ανώτατο Δικαστήριο
Με την απόφαση 2196/2025, το Συμβούλιο της Επικρατείας καθορίζει αυστηρό πλαίσιο ώστε οι αυξήσεις να μην κρίνονται καταχρηστικές. Κεντρικός άξονας είναι η προστασία του ασφαλισμένου, ο οποίος πρέπει να μπορεί να γνωρίζει εκ των προτέρων το πώς και το γιατί μιας αναπροσαρμογής, καθώς και να υπολογίζει τις πιθανές οικονομικές της συνέπειες.
Σύμφωνα με το σκεπτικό των ανώτατων δικαστών, δύο είναι οι βασικές προϋποθέσεις για τη νομιμότητα της σχετικής ρήτρας. Πρώτον, τα κριτήρια υπολογισμού των αυξήσεων οφείλουν να είναι σαφή, κατανοητά και εύλογα για τον μέσο ασφαλισμένο. Ακόμη κι αν βασίζονται σε εσωτερικά τεχνικοοικονομικά στοιχεία των εταιρειών ή σε δεδομένα κόστους υγείας που δεν αποτυπώνονται σε δημόσιους δείκτες, η ρήτρα θεωρείται αποδεκτή εφόσον ο ασφαλισμένος έχει πρόσβαση στις αναγκαίες πληροφορίες.
Δεύτερον, η ενημέρωση πρέπει να είναι συνεχής και επαρκής, τόσο πριν από την υπογραφή του συμβολαίου όσο και καθ’ όλη τη διάρκειά του. Με αυτόν τον τρόπο, ο ασφαλισμένος διατηρεί τη δυνατότητα να ελέγχει αν οι αυξήσεις εφαρμόζονται σύμφωνα με τα συμφωνημένα και να ασκεί τα δικαιώματά του.
Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, το ΣτΕ έκρινε ότι μια ρήτρα δεν καθίσταται αυτομάτως αδιαφανής ή καταχρηστική επειδή δεν προσδιορίζει εκ των προτέρων το ακριβές ποσοστό των μελλοντικών αυξήσεων ή δεν προβλέπει ανώτατο όριο.
Αυξήσεις χωρίς «πυξίδα»
Η απόφαση έρχεται σε μια χρονική συγκυρία όπου απουσιάζει επίσημος δείκτης αναπροσαρμογής για τα μακροχρόνια ασφαλιστήρια υγείας. Ο νέος Ετήσιος Δείκτης Αναπροσαρμογής (ΕΔΑ), που προβλέπεται από τον νόμο 5170/2025 και θα καταρτίζεται από την ΕΛΣΤΑΤ, δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί. Παρότι ο νόμος προέβλεπε εφαρμογή του από την 1η Ιανουαρίου 2026, οι διαδικασίες δεν έχουν καν ξεκινήσει, καθώς δεν έχουν ζητηθεί τα απαραίτητα στοιχεία από τις ασφαλιστικές εταιρείες.
Το αποτέλεσμα είναι ότι, ελλείψει επίσημης κατεύθυνσης, οι εταιρείες θα καθορίσουν τις ετήσιες αυξήσεις με βάση τα δικά τους δεδομένα και εκτιμήσεις, γεγονός που εντείνει την αβεβαιότητα για τους ασφαλισμένους.
Το προηγούμενο του 2025
Υπενθυμίζεται ότι στις αρχές του 2025 είχαν προκληθεί έντονες αντιδράσεις όταν ανακοινώθηκαν αυξήσεις 14% έως 15%, βάσει του Ενιαίου Δείκτη Υγείας του ΙΟΒΕ. Τότε, μετά την παρέμβαση του υπουργείου Ανάπτυξης και τις αντιδράσεις καταναλωτικών οργανώσεων, οι ασφαλιστικές περιόρισαν εθελοντικά τις αυξήσεις περίπου στο μισό, σε επίπεδα κοντά στο 7%.
Το αν θα επαναληφθεί ένα παρόμοιο «φρένο» και το 2026 μένει να φανεί, σε ένα τοπίο που διαμορφώνεται πλέον από δικαστικές αποφάσεις, απουσία επίσημων δεικτών και έντονη πίεση στο κόστος της ιδιωτικής υγείας.
