«Πράσινο φως» από το Ευρωκοινοβούλιο στις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές
- Η έγκριση του νέου κανονισμού ανοίγει τον δρόμο για καλλιέργειες ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή και μειώνει την εξάρτηση από φυτοφάρμακα – έντονες αντιδράσεις για «απορρύθμιση» των μεταλλαγμένων
Σε μια απόφαση-σταθμό που αναμένεται να αναδιαμορφώσει ριζικά το μέλλον της πρωτογενούς παραγωγής στην Ευρώπη προχώρησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εγκρίνοντας την πρόταση για τη ρύθμιση των Νέων Γονιδιωματικών Τεχνικών (ΝΓΤ) στα φυτά. Το νέο αυτό νομοθετικό πλαίσιο στοχεύει στη διευκόλυνση της χρήσης καινοτόμων βιοτεχνολογικών εργαλείων, όπως τα «μοριακά ψαλίδια» CRISPR, προκειμένου να αναπτυχθούν καλλιέργειες πιο ανθεκτικές σε παράσιτα, ασθένειες, αλλά και στις ακραίες συνθήκες που επιφέρει η κλιματική αλλαγή, όπως η παρατεταμένη ξηρασία και οι υψηλές θερμοκρασίες.
Σύμφωνα με το Ευρωκοινοβούλιο, οι νέοι κανόνες θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα των Ευρωπαίων αγροτών και θα μειώσουν την εξάρτησή τους από τις εισαγωγές αγροτικών προϊόντων και τη χρήση χημικών λιπασμάτων. Η νέα νομοθεσία θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η εφαρμογή της θα ξεκινήσει δύο χρόνια αργότερα.
Τι είναι οι ΝΓΤ και πώς διαχωρίζονται από τα παραδοσιακά μεταλλαγμένα
Η βασική ειδοποιός διαφορά των Νέων Γονιδιωματικών Τεχνικών σε σχέση με τους κλασικούς Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς (ΓΤΟ) έγκειται στο ότι δεν εισάγεται ξένος γενετικός κώδικας στο φυτό. Αντίθετα, οι τεχνικές αυτές τροποποιούν αποκλειστικά το ήδη υπάρχον γονιδίωμα του ίδιου του φυτού ή προσθέτουν ισοδύναμο υλικό, επιταχύνοντας μια διαδικασία που στη φύση θα απαιτούσε δεκαετίες.
Ο νέος κανονισμός χωρίζει τα φυτά ΝΓΤ σε δύο σαφείς κατηγορίες:
Κατηγορία 1 (ΝΓΤ-1): Περιλαμβάνει φυτά που θεωρούνται ισοδύναμα με τις συμβατικές ποικιλίες. Για αυτά, οι εθνικές αρχές θα επαληθεύουν την κατάστασή τους, αλλά οι απόγονοί τους δεν θα απαιτούν πρόσθετους ελέγχους ή ειδική σήμανση. Ωστόσο, μετά από απαίτηση του Κοινοβουλίου, φυτά που τροποποιούνται για να αντέχουν σε ζιζανιοκτόνα δεν θα μπορούν να ενταχθούν σε αυτή την κατηγορία.
Κατηγορία 2 (ΝΓΤ-2): Αφορά φυτά με πιο σύνθετες γενετικές τροποποιήσεις. Αυτά θα παραμείνουν υπό αυστηρό έλεγχο, ακολουθώντας την ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία για τους ΓΤΟ, η οποία περιλαμβάνει υποχρεωτική αδειοδότηση, ιχνηλασιμότητα και ειδική σήμανση για τον καταναλωτή.
Τα κράτη μέλη θα διατηρήσουν το δικαίωμα να απαγορεύουν την καλλιέργεια φυτών της δεύτερης κατηγορίας στο έδαφός τους, ενώ διευκρινίζεται ότι η χρήση των ΝΓΤ απαγορεύεται ρητά στη βιολογική γεωργία. Επιπλέον, τα φυτά που προκύπτουν από αυτές τις τεχνικές θα μπορούν να κατοχυρωθούν με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, αλλά θεσπίζονται δικλίδες ασφαλείας για τη διασφάλιση της δίκαιης και οικονομικά προσιτής πρόσβασης των αγροτών σε αυτά.
Ικανοποίηση στον κλάδο, σφοδρές αντιδράσεις από τους ακτιβιστές
Η υπερψήφιση του κανονισμού προκάλεσε κύμα ικανοποίησης στις αγροτικές ενώσεις και τις εταιρείες φυτικής βιοτεχνολογίας, οι οποίες έκαναν λόγο για ένα «ιστορικό ορόσημο» που βάζει τέλος σε μια δεκαετία επιστημονικού μπλόκου στην Ευρώπη. Όπως επισημαίνουν, οι τεχνικές αυτές θα μειώσουν τον χρόνο ανάπτυξης μιας νέας ποικιλίας στην αγορά από τα 10-12 χρόνια που απαιτούνται σήμερα, σε μόλις 5-7 χρόνια, προσφέροντας «όπλα δικαιοσύνης» στον ανταγωνισμό με τρίτες χώρες.
Στον αντίποδα, το κλίμα στις Βρυξέλλες και το Στρασβούργο παρέμεινε τεταμένο, με εκπροσώπους του διεθνούς κινήματος Vía Campesina και άλλων περιβαλλοντικών οργανώσεων να πραγματοποιούν συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας. Οι επικριτές της απόφασης υποστηρίζουν ότι ο νέος κανονισμός ισοδυναμεί με «πλήρη απορρύθμιση» της αγοράς, καθώς καταργεί ουσιαστικά την αξιολόγηση κινδύνου και τα συστήματα ανίχνευσης, εκθέτοντας τους καταναλωτές και το περιβάλλον σε ανεξέλεγκτους κινδύνους επιμόλυνσης χωρίς σαφή σήμανση.
