Οριστικό τέλος στη δικαστική διεκδίκηση για την επιστροφή του 13ου και του 14ου μισθού στους δημοσίους υπαλλήλους βάζει η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας. Με την απόφαση 1201/2026, το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο έκρινε ότι η μη επαναφορά των επιδομάτων εορτών και αδείας, τα οποία καταργήθηκαν πλήρως το 2012, δεν παραβιάζει ούτε το Σύνταγμα ούτε το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η απόφαση βάζει ένα σαφές όριο σε μια δικαστική διαμάχη που είχε παραμείνει ανοιχτή για χρόνια και αφορά εκατοντάδες χιλιάδες εργαζομένους του δημόσιου τομέα. Το ζήτημα δεν ήταν μόνο αν θα επανέρχονταν τα δώρα στο εξής, αλλά και αν οι εργαζόμενοι θα μπορούσαν να διεκδικήσουν αναδρομικά ποσά για τα προηγούμενα χρόνια.
Η απάντηση του ΣτΕ είναι αρνητική.
Τι ήταν τα «δώρα»
Πριν από τις περικοπές της περιόδου των μνημονίων, οι δημόσιοι υπάλληλοι λάμβαναν επίδομα Χριστουγέννων, επίδομα Πάσχα και επίδομα αδείας. Τα ποσά αυτά αντιστοιχούσαν συνολικά σε δύο επιπλέον μηνιαίους μισθούς σε ετήσια βάση.
Με τον νόμο 4093/2012 τα συγκεκριμένα επιδόματα καταργήθηκαν πλήρως για τους εργαζομένους στο Δημόσιο. Έκτοτε, η επαναφορά τους αποτέλεσε σταθερό αίτημα των συνδικαλιστικών οργανώσεων και αντικείμενο δικαστικών προσφυγών.
Η νέα απόφαση του ΣτΕ αφορά ακριβώς αυτή τη νομοθετική επιλογή και κρίνει ότι η διατήρηση της κατάργησης δεν δημιουργεί συνταγματικό πρόβλημα.
Η υπόθεση που έφτασε στην Ολομέλεια
Η υπόθεση ξεκίνησε από αγωγή δημοσίου υπαλλήλου στο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών. Ο προσφεύγων ζητούσε την καταβολή των δύο επιπλέον βασικών μισθών που αντιστοιχούσαν στα καταργημένα επιδόματα για κάθε έτος.
Το ζήτημα παραπέμφθηκε στο ανώτατο δικαστήριο μέσω της διαδικασίας της πρότυπης δίκης, ώστε να υπάρξει οριστική κρίση για το συγκεκριμένο νομικό θέμα.
Η Ολομέλεια του ΣτΕ εξέτασε εάν η παράλειψη του νομοθέτη να επαναφέρει τα επιδόματα συνιστά παραβίαση συνταγματικών διατάξεων ή του ευρωπαϊκού δικαίου. Η απάντηση ήταν ότι δεν υπάρχει τέτοια παραβίαση.
Το σκεπτικό πίσω από την απόφαση
Κεντρικό στοιχείο της απόφασης είναι η δημοσιονομική διάσταση του ζητήματος.
Η επαναφορά των δώρων δεν αποτελεί μια απλή λογιστική αλλαγή στη μισθοδοσία. Θα δημιουργούσε μόνιμη ετήσια επιβάρυνση για τον κρατικό προϋπολογισμό. Σε προηγούμενη δικαστική διαδικασία, το Δημόσιο είχε υπολογίσει το ετήσιο κόστος περίπου στα 1,37 δισ. ευρώ χωρίς εργοδοτικές εισφορές και στα 1,55 δισ. ευρώ μαζί με αυτές.
Το ΣτΕ συνεκτίμησε τη δημοσιονομική κατάσταση και την ανάγκη διατήρησης της δημοσιονομικής ισορροπίας, κρίνοντας ότι ο νομοθέτης διαθέτει περιθώριο να καθορίζει το μισθολογικό καθεστώς των δημοσίων υπαλλήλων.
Παράλληλα, το δικαστήριο έκρινε ότι η μη καταβολή των τριών επιδομάτων δεν προσβάλλει το δικαίωμα των δημοσίων υπαλλήλων σε αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης.
Τι σημαίνει πρακτικά για τους δημοσίους υπαλλήλους
Η απόφαση δεν δημιουργεί δικαίωμα για επαναφορά των δώρων μέσω δικαστικής οδού.
Με άλλα λόγια, οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν αποκτούν δικαίωμα να λαμβάνουν ξανά επίδομα Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας επειδή προσέφυγαν στα δικαστήρια. Παράλληλα, η απόφαση δεν ανοίγει δρόμο για την καταβολή των συγκεκριμένων ποσών ως αναδρομικών βάσει της συγκεκριμένης δικαστικής διεκδίκησης.
Η επαναφορά των δώρων θα μπορούσε να προκύψει μόνο ως αποτέλεσμα νέας νομοθετικής επιλογής. Δηλαδή, εφόσον η πολιτεία αποφάσιζε στο μέλλον να αλλάξει το μισθολογικό καθεστώς των δημοσίων υπαλλήλων.
Η δικαστική απόφαση, επομένως, δεν απαγορεύει στον νομοθέτη να θεσπίσει στο μέλλον διαφορετικό καθεστώς. Κρίνει όμως ότι η σημερινή κατάσταση, δηλαδή η μη επαναφορά των επιδομάτων, δεν είναι αντισυνταγματική.
Μια πολυετής δικαστική διαδρομή
Η νέα απόφαση έρχεται σε συνέχεια προηγούμενων κρίσεων του ΣτΕ για το ίδιο ζήτημα.
Οι δικαστικές αποφάσεις των προηγούμενων ετών είχαν ήδη απορρίψει επιχειρήματα υπέρ της επαναφοράς των επιδομάτων. Η νέα κρίση της Ολομέλειας ενισχύει πλέον την εικόνα ότι το ζήτημα δεν μπορεί να ανατραπεί μέσω μιας νέας δικαστικής προσφυγής με το ίδιο αντικείμενο.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την ΑΔΕΔΥ και τις ενώσεις εργαζομένων, που έχουν επανειλημμένα θέσει την επαναφορά του 13ου και του 14ου μισθού ως βασικό αίτημα.
Το πολιτικό και οικονομικό ζήτημα παραμένει
Παρά το δικαστικό «όχι», η συζήτηση για τις αποδοχές στο Δημόσιο δεν τελειώνει.
Η απόφαση του ΣτΕ αφορά τη συνταγματικότητα της μη επαναφοράς των δώρων και όχι συνολικά την πολιτική μισθών του Δημοσίου. Η κυβέρνηση εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να αποφασίζει για αυξήσεις, επιδόματα ή άλλες παροχές στο πλαίσιο της δημοσιονομικής πολιτικής.
Το πραγματικό ζήτημα, επομένως, μεταφέρεται πλέον από τις δικαστικές αίθουσες στην πολιτική σκηνή.
Για τους εργαζομένους, το αποτέλεσμα είναι σαφές: η δικαστική οδός για την επιστροφή των δώρων κλείνει. Για την πολιτεία, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα εάν και πότε θα επιλέξει να αλλάξει το μισθολογικό καθεστώς του Δημοσίου.
Η απόφαση 1201/2026 βάζει έτσι τελεία σε ένα σημαντικό κεφάλαιο της δικαστικής διεκδίκησης. Ο 13ος και ο 14ος μισθός δεν επιστρέφουν μέσω των δικαστηρίων. Αν επιστρέψουν κάποτε, αυτό θα είναι αποτέλεσμα πολιτικής απόφασης και νέας νομοθετικής ρύθμισης.
