• Η στεγαστική κρίση έχει απλωθεί σε όλη την Ευρώπη αποτελώντας ένα από τα πιο φλέγοντα κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα. Η ανάγκη για οικονομικά προσιτές κατοικίες απασχολεί σχεδόν το σύνολο της Γηραιάς Ηπείρου. Η Βαρκελώνη επανασχεδιάζει το σύστημα στέγασης της και δίνει μαθήματα προς αξιοποίηση.

Η στεγαστική κρίση απειλεί τα ευρωπαϊκά θεμέλια. Η έλλειψη κοινωνικής στέγασης οδηγεί σε αύξηση των τιμών ενώ οι μισθοί παραμένουν στάσιμοι με αποτέλεσμα εκατομμύρια άνθρωποι να μην μπορούν να εξασφαλίσουν προσιτή κατοικία.

Η εναλλακτική προσέγγιση που στοχεύει στην κατασκευή βιώσιμων και οικονομικών κτιρίων, επιδιώκοντας ταυτόχρονα την κοινωνική ισότητα και την προστασία του περιβάλλοντος

Στην Ελλάδα το φαινόμενο τροφοδοτείται από έναν «εκρηκτικό» συνδυασμό παραγόντων: τη χρόνια έλλειψη νέων οικοδομών, τη ραγδαία εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων που απορροφούν το διαθέσιμο απόθεμα και την αύξηση των επιτοκίων που καθιστά τον δανεισμό απαγορευτικό για τη μέση οικογένεια.

Με τις τιμές να έχουν αποκοπεί πλήρως από το επίπεδο των βασικών μισθών, η εύρεση προσιτής κατοικίας μοιάζει με «κυνήγι θησαυρού» σε μια εξαντλημένη αγορά.

Ένα εναλλακτικό σύστημα στη στεγαστική κρίση
Και στην Ισπανία το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα οξύ. Ωστόσο, στην Καταλονία αναδύεται ένα εναλλακτικό σύστημα: ένα σύστημα που αναγνωρίζει την προσιτή κατοικία ως ανθρώπινο δικαίωμα, ως πυλώνα του κράτους πρόνοιας και ως μέσο για την αντιμετώπιση της ανισότητας και της κλιματικής αλλαγής.

Το στεγαστικό σύστημα της Ισπανίας, γράφει το theconversation, βασίζεται εδώ και καιρό σε μεγάλο βαθμό στην ιδιοκατοίκηση. Ο περιορισμένος αριθμός κοινωνικών κατοικιών αφήνει στις δημόσιες αρχές περιορισμένη δυνατότητα παρέμβασης έναντι των αυξήσεων των τιμών. Όταν η «φούσκα» των ακινήτων στη χώρα της Ιβηρικής έσκασε το 2008, αποκαλύφθηκε ένα στεγαστικό σύστημα που βασιζόταν στην κερδοσκοπία και όχι στη σταθερότητα. Πάνω από 3,4 εκατομμύρια κατοικίες έμειναν κενές και εκατοντάδες χιλιάδες οικογένειες εκδιώχθηκαν.

Οι επιπτώσεις της χρηματοπιστωτικής κρίσης εξακολουθούν να γίνονται αισθητές μέχρι και σήμερα: η μειωμένη ιδιοκατοίκηση έχει ωθήσει περισσότερα νοικοκυριά στην ενοικίαση κατοικιών, αυξάνοντας την πίεση στα ενοίκια.

Στο μεταξύ, το 80% των ενοικιαστών στη Μαδρίτη και τη Βαρκελώνη αναφέρουν σοβαρά προβλήματα όσον αφορά την κατάσταση των σπιτιών τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων να εκτεθειμένος σε πιο ζεστά καλοκαίρια, κρύους χειμώνες και αυξανόμενους λογαριασμούς ενέργειας, ενώ οι φτωχότεροι είναι οι πλέον εκτεθειμένοι σε αυτές τις συνθήκες.

Μια «δίκαιη» απάντηση
Η «δίκαιη» απάντηση της Καταλονίας στην κρίση στέγασης βασίζεται στη συνεργασία. Οι δημόσιες αρχές, οι μη κερδοσκοπικοί φορείς, οι επιχειρήσεις και οι συνεταιρισμοί μοιράζονται την ευθύνη για την κατασκευή και την ανακαίνιση κατοικιών που είναι οικονομικά προσιτές, χαμηλών εκπομπών άνθρακα και έχουν κοινωνικό αντίκτυπο.

Στη Βαρκελώνη, το Casa Bloc είναι ένα συγκρότημα κατοικιών που χρονολογείται από τις αρχές του 20ού αιώνα. Ανακαινίστηκε από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό στέγασης Hàbitat3. Τα 17 διαμερίσματα συνδυάζουν χαρακτηριστικά βιωσιμότητας, όπως παράθυρα με τριπλά τζάμια και κοινόχρηστη αντλία θερμότητας, με κοινωνική υποστήριξη για ευάλωτες οικογένειες.

Το Adela Barquín, ένα συγκρότημα ενοικιαζόμενων διαμερισμάτων για άτομα άνω των 65 ετών, προάγει τη σωματική και κοινωνική ευεξία. Αυτό περιλαμβάνει σχεδιασμούς που απαιτούν ελάχιστη συντήρηση και είναι καλά μελετημένοι, ώστε να ενθαρρύνουν την κίνηση και την κοινωνική δραστηριότητα. Το κτίριο χρησιμοποιεί επίσης συστήματα παθητικής θέρμανσης και ψύξης εξαιρετικά χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης, τα οποία διατηρούν τις εσωτερικές θερμοκρασίες σε άνετα επίπεδα. Το κόστος για τους ενοίκους ανέρχεται σε μόλις 500 ευρώ το μήνα, δηλαδή λιγότερο από το μισό του μέσου όρου των ενοικίων στη Βαρκελώνη, που ανέρχεται σε 1.193 ευρώ.

Την τελευταία δεκαετία, έχουν επισημοποιηθεί συνεργασίες μέσω δικτύων όπως το Cohabitac, μια καταλανική συμμαχία μη κερδοσκοπικών οργανώσεων στέγασης που διαχειρίζεται περίπου 5.000 οικονομικά προσιτές κατοικίες. Το Cohabitac αποτελεί πλέον αξιόπιστο συνεργάτη των δημόσιων αρχών.

Μοντέλο μικρής κλίμακας
Οι δημοτικές αρχές έχουν διαδραματίσει κεντρικό ρόλο. Η δημόσια-κοινωνική σύμπραξη του δήμου της Βαρκελώνης κινητοποιεί μη κερδοσκοπικούς φορείς για την ανάπτυξη και τη διαχείριση οικονομικά προσιτής στέγασης σε δημόσια οικόπεδα στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων συμφωνιών.

Το σύστημα στέγασης της Καταλονίας αναδιαμορφώνεται ως κοινωνική υποδομή για μια εποχή χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Αυτό υποστηρίζεται από δημόσιες πολιτικές και μακροπρόθεσμες επενδύσεις, μεταξύ των οποίων ένα δάνειο ύψους 31 εκατομμυρίων ευρώ από την Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Το καταλανικό μοντέλο είναι μικρής κλίμακας, αλλά ξεχωριστό. Προωθεί συνεργασίες μεταξύ του δημόσιου, του ιδιωτικού και του κοινωνικού τομέα με στόχο τη μείωση των εκπομπών CO₂ και αμφισβητεί την αντίληψη που θεωρεί τα σπίτια ως χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και όχι ως χώρους διαβίωσης.

Στην πρωτεύουσα της Ολλανδίας
Η ολλανδική «απάντηση» αποτελεί συχνά σημείο αναφοράς καθώς η χώρα διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά κοινωνικής κατοικίας (social housing) στην Ευρώπη (περίπου το 30% του συνολικού αποθέματος κατοικιών).

Στο Άμστερνταμ, ένα μεγάλο μέρος του οικιστικού αποθέματος ανήκει σε συνεταιρισμούς ή οντότητες με ισχυρή δημόσια συμμετοχή, μειώνοντας την εξάρτηση από τις αμιγώς ιδιωτικές αγορές και παρέχοντας πιο σταθερές και χαμηλότερου κόστους επιλογές για τους κατοίκους.

Πως λειτουργεί
Η Ολλανδία χρησιμοποιεί ένα σύστημα μοριοδότησης για να καθορίσει την αξία ενός ακινήτου. Κάθε σπίτι παίρνει πόντους βάσει τετραγωνικών, ενεργειακής κλάσης, παροχών και τοποθεσίας. Αν οι πόντοι είναι κάτω από ένα όριο, το ενοίκιο δεν μπορεί να ξεπεράσει ένα συγκεκριμένο ποσό.

Το κράτος βοηθά άμεσα τους ενοικιαστές με χαμηλά εισοδήματα μέσω μηνιαίων επιδομάτων. Αν το ενοίκιο θεωρείται υψηλό σε σχέση με το εισόδημα το κράτος καλύπτει ένα μέρος του, εξασφαλίζοντας ότι το κόστος στέγασης παραμένει βιώσιμο.

The post Στεγαστική κρίση: Το παράδειγμα για οικονομικά προσιτές κατοικίες – Ένα επιτυχημένο μοντέλο προς μίμηση appeared first on ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.

• «Γρίφος» για δυνατούς λύτες η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα. Ο «Γόρδιος δεσμός» του στεγαστικού και τα βασικά ερωτήματα που γίνεται προσπάθεια να απαντηθούν.

«Θηλιά» για τα νοικοκυριά παραμένει η στεγαστική κρίση. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη κοινωνική πρόκληση της δεκαετίας.

Ενώ η χώρα διατηρεί ένα από τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης στην Ευρώπη, η πρόσβαση σε προσιτή και ποιοτική στέγη έχει γίνει εξαιρετικά δύσκολη για μεγάλο μέρος του πληθυσμού, ιδιαίτερα για τους νέους.

Η ακτινογραφία της κρίσης
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία η αγορά ακινήτων παρουσιάζει τα εξής χαρακτηριστικά:

Οι τιμές των κατοικιών αυξάνονται με ρυθμό σχεδόν διπλάσιο από αυτόν του διαθέσιμου εισοδήματος. Το 2024, οι Έλληνες δαπανούσαν κατά μέσο όρο το 35,5% του εισοδήματός τους για στέγαση (έναντι 19,2% στην ΕΕ).
Στις αρχές του 2026, τα ενοίκια κατέγραψαν μέση αύξηση 6% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Σε περιοχές όπως το κέντρο της Αθήνας και τα Δυτικά Προάστια, η πίεση παραμένει ασφυκτική.
Υπάρχει τεράστιο απόθεμα κλειστών ακινήτων (περίπου 750.000-790.000 πανελλαδικά), πολλά από τα οποία είναι παλαιά και χρήζουν ανακαίνισης.

Τα μεγάλα «αγκάθια»
Με διαπιστωμένες τις παραπάνω αδυναμίες οι κύριες αιτίες του προβλήματος αποδίδονται στη μετατροπή χιλιάδων κατοικιών σε τουριστικά καταλύματα.

Στην προσέλκυση ξένων επενδυτών μέσω του προγράμματος «χρυσής βίζας» που ανέβασε τις αξίες, ειδικά σε Αττική και Θεσσαλονίκη.

Στο γεγονός ότι πολλές κατοικίες είναι ενεργειακά απαξιωμένες. Χωρίς ανακαίνιση, παραμένουν εκτός αγοράς, μειώνοντας την προσφορά.

Τέλος, παρατηρούμε μια αλματώδη αύξηση στις τιμές των υλικών δόμησης αλλά και σοβαρή η έλλειψη εργατικού δυναμικού.

Πληρέστερη εικόνα στις συνθήκες της αγοράς κατοικίας στην Ελλάδα έρχεται να δώσει η νέα μελέτη της Alpha Bank. Το βασικό ερώτημα που επεδίωξε να απαντήσει είναι πώς μια χώρα με αξιοσημείωτο μέρος του πλούτου της επενδεδυμένο σε ακίνητα και σχετικά υψηλό ποσοστό ιδιοκατοίκησης όπως η Ελλάδα, αντιμετωπίζει στην παρούσα συγκυρία στεγαστική κρίση.

Η «κληρονομιά» της κρίσης και το γηρασμένο κτιριακό απόθεμα
Η «κληρονομιά» της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα δεν άφησε μόνο δημοσιονομικά τραύματα, αλλά άφησε ανεξίτηλα το αποτύπωμά της στον κτιριακό απόθεμα της χώρας. Σήμερα, τα γερασμένα κτίρια αποτελούν ίσως το μεγαλύτερο «αγκάθι» στην προσπάθεια επίλυσης του στεγαστικού προβλήματος.

Σύμφωνα με την μελέτη, η επενδυτική άπνοια σε κατοικίες κατά τη διάρκεια της κρίσης εμπόδισε την ανανέωση του φυσικού κεφαλαίου κατοικιών. Οι επενδύσεις σε κατοικίες υποχωρούσαν κατά 25% ετησίως, κατά μέσο όρο, με αποτέλεσμα μέχρι το 2017 να αντιστοιχούν μόλις στο 5% των συνολικών επενδύσεων της χώρας. Από το 2018 και μετά, οι επενδύσεις σε κατοικίες βρίσκονται σε φάση ανάκαμψης, αν και σε σημαντικά χαμηλότερο επίπεδο σε σύγκριση με την προ κρίσης περίοδο.

Συγκεκριμένα, σχεδόν τα δύο τρίτα των κατοικιών έχουν ανεγερθεί πριν το 1990, ενώ μόλις το 2,6% έχει κατασκευαστεί από το ξέσπασμα της κρίσης μέχρι σήμερα. Η ανάγκη εκτεταμένων ανακαινίσεων και ενεργειακών παρεμβάσεων είναι πλέον δεδομένη: έξι στις δέκα κύριες κατοικίες χρήζουν ενεργειακής αναβάθμισης, μια πραγματικότητα που διαμορφώνει τόσο το προφίλ των ιδιωτικών επενδύσεων, όσο και τις κοινωνικές ανάγκες της επόμενης δεκαετίας.

Κενές κατοικίες: Μια υποαξιοποιημένη δεξαμενή
Το ζήτημα των κενών κατοικιών στην Ελλάδα αποτελεί το μεγαλύτερο παράδοξο της εγχώριας κτηματαγοράς. Ενώ οι τιμές των ενοικίων καλπάζουν λόγω έλλειψης προσφοράς, εκατοντάδες χιλιάδες ακίνητα παραμένουν ερμητικά κλειστά, δημιουργώντας μια «τεχνητή» στενότητα στην αγορά.

Παρά τη στενότητα, σύμφωνα με τη μελέτη, το 35% των κανονικών κατοικιών της χώρας παραμένει μη κατοικούμενο – το 3ο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ. Πρόκειται είτε για δευτερεύουσες/εξοχικές κατοικίες (22,5%), είτε για πραγματικά κενά ακίνητα (12%). Αν και οι κενές κατοικίες μειώθηκαν κατά 11,6% σε σχέση με την προηγούμενη απογραφή, ο αριθμός τους παραμένει υψηλός.

Η ανάλυση της Alpha Bank συμπεραίνει ότι οι λόγοι περιλαμβάνουν τις πολλαπλές ιδιοκτησίες και τις δυσχέρειες συνεννόησης μεταξύ ιδιοκτητών/κληρονόμων, το σημαντικό κόστος που συνδέεται με την ανακαίνιση και την ενεργειακή αναβάθμιση και τη σχετικά χαμηλή χρηματοοικονομική απόδοση σε ορισμένες περιπτώσεις, που πιθανώς σχετίζεται με τον υψηλό κίνδυνο αντισυμβαλλομένου. Παρά τα εμπόδια, ένας στους πέντε εξετάζει το ενδεχόμενο να διαθέσει το ακίνητο προς ενοικίαση, στοιχείο που μελλοντικά μπορεί να ενισχύσει την προσφορά.

Η πίεση των μεγάλων αστικών κέντρων
Η υπερσυγκέντρωση πληθυσμού σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη παραμένει καθοριστικός παράγοντας της στεγαστικής πίεσης. Περισσότερο από το 70% του πληθυσμού κατοικεί σε πόλεις, κωμοπόλεις και προάστια, ενώ σχεδόν ο μισός πληθυσμός συγκεντρώνεται στα δύο μεγαλύτερα αστικά κέντρα.

Η Αττική, ιδίως, λειτουργεί ως πυρήνας οικονομικής δραστηριότητας: φιλοξενεί το 35% του πληθυσμού, παράγει το 46% του ΑΕΠ και στεγάζει σχεδόν το 40% των επιχειρήσεων. Η ζήτηση για στέγη, σε μια περιοχή όπου η προσφορά αδυνατεί να αυξηθεί με ανάλογους ρυθμούς, εξηγεί σε μεγάλο βαθμό τη συνεχιζόμενη άνοδο των τιμών αγοράς αλλά και των ενοικίων.

Η Αθήνα, ειδικά στο ιστορικό κέντρο και τις παραλιακές ζώνες, βιώνει έναν βίαιο μετασχηματισμό. Η υπερσυγκέντρωση πληθυσμού στο λεκανοπέδιο δημιουργεί μια «φούσκα» ζήτησης που δεν μπορεί να απορροφηθεί.

Αύξηση ικανοποίησης αλλά και ανησυχία για το μέλλον
Η νέα, επαναληπτική, έρευνα καταγράφει βελτίωση της ικανοποίησης από την τρέχουσα κατοικία (+9%), κυρίως μεταξύ των ιδιοκτητών. Οι ενοικιαστές, αντίθετα, παραμένουν η λιγότερο ικανοποιημένη κατηγορία, κάτι που ενδεχομένως συνδέεται με την πίεση στα ενοίκια.

Το ποσοστό των ερωτηθέντων που αναμένουν αύξηση ενοικίων είναι σχεδόν το ίδιο (~70%) ανεξαρτήτως καθεστώτος κατοικίας. Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι το αντίστοιχο ποσοστό των εκμισθωτών (59%) είναι σημαντικά χαμηλότερο σε σύγκριση με τους ενοικιαστές, αλλά και με το συνολικό μέσο όρο του δείγματος.

Μεταβολή καταγράφεται και στην αντίληψη των παραγόντων που διαμορφώνουν τις τιμές και τα ενοίκια: η μεγέθυνση της οικονομίας διαμοιρασμού, ειδικά σε συγκεκριμένες περιοχές, αναγνωρίζεται ως ο πλέον σημαντικότερος παράγοντας, με τις κυβερνητικές πολιτικές να ακολουθούν.

Παρά τις πιέσεις, η πρόθεση αγοράς κατοικίας αυξάνεται κατά 8% και κατά 13% μεταξύ των ενοικιαστών.

Το πρόγραμμα «Σπίτι μου II» και οι νέες δυναμικές
Το ενδιαφέρον για το πρόγραμμα «Σπίτι μου II» είναι υπαρκτό αλλά όχι καθολικό. Το 24% των ενδιαφερομένων είχε υποβάλει ή σχεδίαζε να υποβάλει αίτηση την περίοδο διεξαγωγής της έρευνας, ενώ το 45% αποκλείει αυτό το ενδεχόμενο, κυρίως λόγω εισοδηματικών και ηλικιακών κριτηρίων. Ωστόσο, η γενική αποδοχή του προγράμματος παραμένει υψηλή, με το 66% να συμφωνεί με τη φιλοσοφία του.

Προς μια νέα στεγαστική πολιτική
Η μετάβαση προς μια νέα στεγαστική πολιτική το 2026 δεν είναι πλέον μια επιλογή, αλλά μια αδήριτη ανάγκη για την κοινωνική συνοχή. Ξέχωρα από τη μελέτη της Alpha Bank παρατηρούμε πως ενώ το μέτρο της «κοινωνικής αντιπαροχής» διαφημίστηκε ως η λύση για τη φθηνή στέγη, στην πράξη η εφαρμογή του έχει αποδειχθεί εξαιρετικά αργή. Μέχρι τις αρχές του 2026, ελάχιστα νέα διαμερίσματα έχουν παραδοθεί, αφήνοντας το έλλειμμα προσφοράς ακάλυπτο.

Το πρόγραμμα που στόχευε στο άνοιγμα των κλειστών σπιτιών θεωρείται από πολλούς αποτυχημένο. Η επιδότηση κρίνεται ανεπαρκής για ένα σπίτι που είναι κλειστό 20 χρόνια και χρειάζεται ριζική ανακαίνιση.

Παρά τους νέους κανονισμούς, το Airbnb συνεχίζει να «ροκανίζει» το κτιριακό απόθεμα των πόλεων. Τα μέτρα περιορισμού συχνά καταστρατηγούνται, καθώς οι ελεγκτικοί μηχανισμοί είναι υποστελεχωμένοι.

Επίσης, η κυβέρνηση έρχεται αντιμέτωπη με κριτικές ότι τα προγράμματα δανείων τροφοδότησαν την ακρίβεια αντί να τη λύσουν. Η ξαφνική εμφάνιση χιλιάδων αγοραστών με εγκεκριμένα δάνεια ώθησε τους πωλητές να αυξήσουν τις τιμές των παλαιών ακινήτων.

The post Στεγαστική κρίση: Η «τέλεια καταιγίδα» στην αγορά ακινήτων – Η «κληρονομιά» της κρίσης και το γηρασμένο κτιριακό απόθεμα appeared first on ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.

• Τι δείχνουν τα στοιχεία για τον αριθμό των διαζυγίων και πώς επηρεάζουν την στεγαστική κρίση

Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα συζητιέται συνήθως με όρους αριθμών: τιμές πώλησης, ενοίκια, επιτόκια, Golden Visa, Airbnb. Υπάρχει όμως ένας λιγότερο ορατός και βαθιά κοινωνικός παράγοντας που πιέζει την αγορά κατοικίας εκ των έσω. Δεν είναι άλλος από τα διαζύγια.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι το φαινόμενο εντείνεται. Το 2023 καταγράφηκαν 15.114 διαζύγια, αυξημένα σε σχέση με τα 14.477 του 2022, ενώ το 2024 τα διαζύγια ξεπέρασαν τις 15.500, σημειώνοντας νέα άνοδο. Ακόμη πιο αποκαλυπτικός είναι ο δείκτης διαζυγίων ανά 100 γάμους: από περίπου 33 το 2022, ανέβηκε σε 37,5 το 2023 και ξεπέρασε τις 42 περιπτώσεις το 2024. Με απλά λόγια, σχεδόν τέσσερις στους δέκα γάμους οδηγούνται πλέον σε λύση.

Η ζήτηση για κατοικία αυξάνεται, χωρίς να έχει προστεθεί ούτε ένα νέο τετραγωνικό μέτρο στο απόθεμα

Ανατροπή για το στεγαστικό πρόβλημα
Κάθε διαζύγιο, όμως, δεν είναι μόνο ένα δημογραφικό στατιστικό. Είναι σχεδόν πάντα και μια στεγαστική ανατροπή. Ένα νοικοκυριό γίνεται δύο. Ένα σπίτι δεν επαρκεί πια. Και η ζήτηση για κατοικία αυξάνεται, χωρίς να έχει προστεθεί ούτε ένα νέο τετραγωνικό μέτρο στο απόθεμα.

Το μοτίβο είναι επαναλαμβανόμενο: ο ένας σύζυγος παραμένει στο οικογενειακό σπίτι, συχνά μαζί με τα παιδιά και ο άλλος αναζητά άμεσα μια νέα κατοικία, συνήθως μικρότερη και σε προσιτή τιμή. Οπότε για την ίδια οικογένεια πλέον (τουλάχιστον στον αριθμό) χρειάζονται δύο σπίτια αντί για ένα.

Η πίεση αυτή συγκεντρώνεται κυρίως στις μικρές κατοικίες των 50-70 τ.μ., που αποτελούν το πιο «στενό» κομμάτι της αγοράς. Είναι τα ίδια σπίτια που διεκδικούν νέοι εργαζόμενοι, φοιτητές, ηλικιωμένοι και πλέον σε αυξανόμενο βαθμό διαζευγμένοι γονείς. Προφανώς και όταν η ζήτηση διογκώνεται σε ένα τόσο περιορισμένο απόθεμα, οι τιμές ανεβαίνουν ταχύτερα από τον μέσο όρο και οι επιλογές εξαντλούνται.

Το πρόβλημα επιδεινώνεται όταν το διαζύγιο συνοδεύεται από μείωση πραγματικού εισοδήματος. Ένα εισόδημα που μέχρι χθες κάλυπτε τις ανάγκες ενός σπιτιού, καλείται πλέον να στηρίξει δύο. Πολλές φορές δεν τα καταφέρνει. Έτσι, νοικοκυριά που ανήκαν στη μεσαία τάξη μετακινούνται αναγκαστικά σε μικρότερα σπίτια, σε πιο απομακρυσμένες περιοχές ή σε κατοικίες με δυσανάλογο κόστος σε σχέση με το εισόδημά τους.

Ποια ακίνητα «παγώνουν»
Υπάρχει όμως και μια ακόμη, λιγότερο ορατή διάσταση: τα ακίνητα που «παγώνουν»λόγω διαζυγίου. Σε αρκετές περιπτώσεις, η μέχρι πρότινος κοινή κατοικία παραμένει για χρόνια σε νομική εκκρεμότητα. Δεν πωλείται, δεν ενοικιάζεται, δεν αξιοποιείται. Γίνεται ακόμη ένα σπίτι εκτός αγοράς, σε μια αγορά που ήδη στενάζει από έλλειψη προσφοράς.

Το στεγαστικό, τελικά, δεν είναι μόνο θέμα επενδύσεων, οικοδομικών αδειών ή τουριστικής αξιοποίησης. Είναι και καθρέφτης βαθιών κοινωνικών αλλαγών. Όταν οι οικογένειες μικραίνουν, διαλύονται ή ανασχηματίζονται, η κατοικία καλείται να προσαρμοστεί αλλά δεν προλαβαίνει…

The post Πώς τα διαζύγια επηρεάζουν την στεγαστική κρίση – Αποκαλυπτικά στοιχεία appeared first on ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.

• Ανησυχητική η εικόνα για τα διαθέσιμα σπίτια – Τι αποκαλύπτουν τα στοιχεία της ΤτΕ

Airbnb, δεσμευμένα ακίνητα λόγω «κόκκινων» δανείων και περιορισμένη παραγωγή νέων κατοικιών, είναι τρείς από τους βασικούς παράγοντες της στεγαστικής κρίσης και της έλλειψης σε σπίτια.

Την ίδια στιγμή, το «πάγωμα» που προκάλεσε η απόφαση του ΣτΕ για τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος υλικών και ενέργειας, έχει καθηλώσει την οικοδομή σε ιστορικά χαμηλά.

Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που λειτουργεί με τεχνητή έλλειψη: οι τιμές ανεβαίνουν όχι γιατί υπάρχει περισσότερη ζήτηση, αλλά γιατί δεν υπάρχει επαρκής προσφορά.

Η έκθεση για τα ακίνητα
Στην Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τράπεζας της Ελλάδος αναφέρεται ότι η δραματική μείωση της προσφοράς ακινήτων οφείλεται στο γεγονός ότι χιλιάδες ακίνητα που έχουν δεσμευθεί μέσω μη εξυπηρετούμενων δανείων βρίσκονται σε χαρτοφυλάκια τραπεζών και servicers και δεν έχουν επιστρέψει στην αγορά. Παρότι πολλά εξ αυτών προορίζονται για πλειστηριασμό, μεγάλο μέρος μένει ανενεργό για χρόνια, μέχρι να ολοκληρωθούν νομικές ή τεχνικές διαδικασίες.

Τα ελληνικά νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με το υψηλότερο στεγαστικό βάρος στην Ευρώπη

Ο δεύτερος λόγος είναι η επενδυτική εκμετάλλευση των κατοικιών, είτε μέσω βραχυχρόνιων μισθώσεων είτε μέσω ξένων επενδυτικών σχημάτων, τα οποία απορροφούν όλο και μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου αποθέματος. Σπίτια που μέχρι πριν λίγα χρόνια νοικιάζονταν σε οικογένειες, σήμερα λειτουργούν ως τουριστικά προϊόντα, αυξάνοντας το κενό στην αγορά μακροχρόνιας στέγης.

Η χαμηλή παραγωγή νέων κατοικιών είναι ένα ακόμα στοιχείο που οξύνει το πρόβλημα. Η οικοδομική δραστηριότητα το πρώτο εξάμηνο του 2025 υποχώρησε κατά 14% σε αριθμό αδειών, 24% σε επιφάνεια και 17% σε όγκο.

Οι τιμές
Οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά 7,3% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο του 2025, ξεπερνώντας πλέον το ιστορικό υψηλό του 2008. Τα νέα διαμερίσματα σημείωσαν άνοδο 6,8% και τα παλαιά 7,6%, με τον σχετικό δείκτη να διαμορφώνεται στις 104,5 μονάδες. Στην Αθήνα η αύξηση ήταν 5,9%, στη Θεσσαλονίκη και στις υπόλοιπες περιοχές της χώρας 8,8%.

Αντίστοιχη πορεία καταγράφεται και στα ενοίκια, με τον δείκτη τιμών να διαμορφώνεται στις 114,7 μονάδες, δέκα μονάδες υψηλότερα από πέρυσι, πλησιάζοντας τα επίπεδα του 2011.

Η εξέλιξη των τιμών στην αγορά των ακινήτων, έχουν ως αποτέλεσμα να βρίσκονται τα ελληνικά νοικοκυριά αντιμέτωπα με το υψηλότερο στεγαστικό βάρος στην Ευρώπη.

Σύμφωνα με την ΤτΕ το 35,5% του εισοδήματός τους κατευθύνεται πλέον στη στέγη, ενώ σχεδόν ένας στους τρεις πληρώνει πάνω από το 40%. Με ποσοστό 29% των πολιτών να ξεπερνά αυτό το όριο, η Ελλάδα κατατάσσεται πρώτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, επτά μονάδες πάνω από τη δεύτερη Δανία, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που επικαλείται η ΤτΕ.

Τα στοιχεία δείχνουν πως το κόστος στέγης έχει γίνει η μεγαλύτερη οικονομική πίεση για τα ελληνικά νοικοκυριά, αφού οι τιμές έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά και τα διαθέσιμα σπίτια στην αγορά όλο και λιγοστεύουν.

The post Γιατί δεν υπάρχουν σπίτια – Οι βασικοί παράγοντες της στεγαστικής κρίσης appeared first on ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να ενεργοποιήσει τους ιδιοκτήτες μέσα από κίνητρα και όχι τιμωρητικά μέτρα. Το οικονομικό επιτελείο δίνει έμφαση στη μείωση της φορολογίας στα ενοίκια και στις εκπτώσεις για ανακαινίσεις, αφήνοντας για την ώρα στο «ράφι» την ιδέα ενός φόρου στα κλειστά ακίνητα. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον που θα επιβραβεύει όσους επιστρέφουν τα σπίτια τους στην αγορά.

Οι βασικοί λόγοι που μένουν κλειστά τα ακίνητα

• Φορολογική επιβάρυνση: Ο ΕΝΦΙΑ και οι φόροι εισοδήματος συχνά «τρώνε» το όποιο εισόδημα από ενοίκια. Από το 2026 θα εφαρμοστούν νέοι συντελεστές που αναμένεται να ελαφρύνουν 160.000 ιδιοκτήτες.

• Κακή κατάσταση κατοικιών: Πολλά σπίτια είναι παλιά, με σοβαρές ελλείψεις σε υποδομές και υψηλό κόστος ανακαίνισης.

• Κληρονομικά εμπόδια: Ανολοκλήρωτες διαδικασίες αποδοχής κληρονομιάς ή διαφωνίες μεταξύ συνιδιοκτητών κρατούν τα ακίνητα «παγωμένα».

• Χαμηλή ζήτηση: Σε μη τουριστικές ή υποβαθμισμένες περιοχές, η ενοικίαση θεωρείται ασύμφορη.

• Αποτυχημένη βραχυχρόνια μίσθωση: Η υπερπροσφορά ακινήτων σε πλατφόρμες τύπου Airbnb και η μείωση εσόδων έκαναν αρκετούς ιδιοκτήτες να τα κλείσουν.

• Κακοπληρωτές ενοικιαστές: Αρκετοί ιδιοκτήτες διστάζουν να ξανανοικιάσουν μετά από εμπειρίες με απλήρωτα ενοίκια ή ζημιές.

Τι κάνουν άλλες χώρες

Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η πολιτική είναι πιο αυστηρή. Στη Γαλλία εφαρμόζεται ειδικός φόρος στα κενά ακίνητα, που φτάνει έως το 34% της αντικειμενικής αξίας. Στην Ισπανία οι δήμοι μπορούν να επιβάλλουν προσαυξήσεις έως και 150% στον φόρο ακίνητης περιουσίας αν ένα σπίτι παραμένει κενό για χρόνια. Αντίστοιχες πρακτικές συναντώνται στην Πορτογαλία, στον Καναδά και στην Καλιφόρνια, με στόχο να επιστραφούν τα σπίτια στην αγορά, ακόμη και μέσω δήμευσης για χρήση ως κοινωνικές κατοικίες.

Η ελληνική κυβέρνηση ποντάρει στη στρατηγική κινήτρων αντί ποινών. Το αν η τακτική αυτή θα αποδώσει, θα φανεί τα επόμενα χρόνια, καθώς η στεγαστική κρίση πιέζει όλο και περισσότερο νοικοκυριά και νέους που αναζητούν σπίτι.

The post Μισό εκατομμύριο σπίτια κλειστά: Γιατί μένουν αναξιοποίητα και πώς επιχειρεί να τα «ξεκλειδώσει» η κυβέρνηση appeared first on ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.

• Η στεγαστική κρίση στην Ευρώπη δεν δείχνει σημάδια ύφεσης, με τους πολίτες να αναλαμβάνουν δράση και να ζητούν λύσεις μέσω της συσπείρωσης

Η στεγαστική κρίση στην Ευρώπη συνεχίζει να ταλαιπωρεί τους πολίτες και δη τους νέους, οι οποίοι βλέπουν τα όνειρά τους για μία δική τους κατοικία να κατακρημνίζονται, την ίδια ώρα που τα ενοίκια συνεχίζουν να είναι απαγορευτικά.

Τα προβλήματα πλέον φαίνεται να έχουν εδραιωθεί σχεδόν σε όλη την έκταση της γηραιάς ηπείρου, με τις κυβερνήσεις να αναζητούν λύσεις να περιορίσουν το φαινόμενο, κάτι που φαίνεται να μην εξελίσσεται με τον επιθυμητό τρόπο.

Οι κάτοικοι λαμβάνουν πλέον μέτρα για να αναδειχθεί περαιτέρω η κρίση που βρίσκεται εν εξελίξει, δημιουργώντας ομάδες που ζητούν ανθρώπινες συνθήκες στέγασης και προχωρώντας σε διαμαρτυρίες για την ακρίβεια στο κομμάτι των μακροχρόνιων μισθώσεων.

Η Ιταλία πληγωμένη από τις υψηλές τιμές
Στην Ιταλία, μία από τις ενώσεις που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτού του αγώνα είναι η Nonna Roma, η οποία ιδρύθηκε το 2017. «Η ένωση ξεκίνησε ως τράπεζα αλληλοβοήθειας», εξηγεί η Σάρα Φιορνταλίζο, η οποία εργάζεται στη Nonna Roma ως εθελόντρια. «Η επισιτιστική υποστήριξη είναι η πρώτη γραμμή βοήθειας και στη συνέχεια υπάρχει ένα ολόκληρο δίκτυο υπηρεσιών που χτίζεται γύρω από τους ανθρώπους με στόχο να διασφαλιστεί ότι όλοι αποτελούν μέρος μιας ενιαίας κοινότητας».

Με την πάροδο των ετών, η ένωση άρχισε επίσης να αντιμετωπίζει την κρίση στέγασης, περνώντας από τη βοήθεια στην έρευνα και τις προτάσεις πολιτικής. «Υπάρχουν περίπου 18.500 οικογένειες στη λίστα αναμονής για κοινωνική στέγαση, και η αναμονή για να τους παραχωρηθεί ένα σπίτι διαρκεί αρκετές δεκαετίες», λέει η Σάρα, αναφέροντας ένα από τα πολλά στοιχεία που καταδεικνύουν το μέγεθος της στεγαστικής κρίσης.

Το 2024 δημοσιεύθηκε η έρευνα Di casa a Roma («Στο σπίτι στη Ρώμη»). Αυτό το συλλογικό έργο για την κρίση της στέγασης αποτέλεσε τη βάση για μια εκστρατεία για την αντιμετώπιση δύο σημαντικών προβλημάτων: τη χρήση βραχυχρόνιων μισθώσεων και τη δυσκολία πρόσβασης σε προσιτά ενοίκια. Ένα χρόνο αργότερα, η κατάσταση είναι πλέον κρίσιμη, τονίζει δημοσίευμα του voxeurop.

«Οι τιμές έχουν εκτοξευθεί στα ύψη και είναι αδύνατο να βρεθούν ενοικιαζόμενα ακίνητα στη Ρώμη», εξηγεί η Σάρα.

Στις περιφερειακές γειτονιές, όπως το Πινιέτο, για παράδειγμα, υπάρχουν χιλιάδες καταχωρίσεις για βραχυχρόνια μίσθωση, αλλά μόνο μερικές δεκάδες αγγελίες μπορούν να βρεθούν για ενοικιάσεις ακινήτων. «Έχουμε δει καταχωρίσεις για διαμερίσματα δύο δωματίων για 2.500 ευρώ», ανέφερε η ίδια.

Οι ενοικιαστές είναι επομένως μια πολύ μικρή και διαφορετική ομάδα ατόμων, που ανταγωνίζονται στις μεγάλες πόλεις για τις λίγες προσιτές ευκαιρίες ενοικίασης.

Παρόλο που η Ρώμη είναι μια μεγάλη και πολύπλοκη πόλη, εντάσσεται σε ένα εθνικό πλαίσιο όπου οι περισσότερες οικογένειες είναι ιδιοκτήτριες των σπιτιών τους ή έχουν ένα σπίτι στη διάθεσή τους, δωρεάν ή με επικαρπία. Σύμφωνα με την έρευνα της ένωσης, τα στοιχεία του Εθνικού Ινστιτούτου Στατιστικής της Ιταλίας (ISTAT) δείχνουν ότι αυτό ισχύει για το 80% περίπου των νοικοκυριών στην Ιταλία, ποσοστό που υπερβαίνει κατά πολύ τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οι ενοικιαστές είναι επομένως μια πολύ μικρή και διαφορετική ομάδα ατόμων, που ανταγωνίζονται στις μεγάλες πόλεις για τις λίγες προσιτές ευκαιρίες ενοικίασης.

Στην ιταλική πρωτεύουσα, ωστόσο, κάτι έχει αλλάξει με την πάροδο του χρόνου, εν μέρει χάρη στο δίκτυο ενώσεων που συγκεντρώνονται μέσω του Κοινωνικού Φόρουμ Abitare, του οποίου η Nonna Roma είναι μέλος. Ένα παράδειγμα είναι το γραφείο βοήθειας για τη στέγαση που έχει δημιουργηθεί στον Τρίτο Δήμο στα βορειοανατολικά της πόλης, το οποίο η ένωση βοηθά στη λειτουργία του. «Αυτή τη στιγμή δημιουργούμε τον μηχανισμό που θα οδηγήσει σε μια υπηρεσία διαμεσολάβησης για τη στέγαση», λέει η Σάρα.

Η επόμενη πρόκληση θα είναι η φάση υλοποίησης του σχεδίου για τις κατοικίες που ενέκρινε ο δήμος, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία ενός οργανισμού στέγασης. Με τη δημιουργία αυτού του οργανισμού, όσοι δυσκολεύονται να έχουν πρόσβαση στην αγορά ενοικίου μπορεί να είναι σε θέση να λάβουν δημόσια εγγύηση από τη διοίκηση.

Καλά κρατούν τα προβλήματα στην Ελλάδα
Η στεγαστική κρίστη στην Ελλάδα έχει προκαλέσει «πονοκέφαλο» στην κυβέρνηση, με τις τιμές των σπιτιών, τόσο στο κομμάτι της αγοράς, όσο και της ενοικίασης, να ανεβαίνουν δίχως τέλος.

Οι πολίτες αδυνατούν, ως επί το πλείστον, να βρουν σπίτια προς ενοικίαση τα οποία δεν θα τους απομυζούν οικονομικά, με πολλούς νέους να επιλέγουν την συγκατοίκηση ή την επιστροφή στην οικογενειακή εστία. Στο πρόβλημα μεγάλο ρόλο παίζει ο ασφυκτικός, πλέον, τουρισμός, ιδιαίτερα στην Αθήνα, που έχει εκτινάξει τις βραχυπρόθεσμες διαμονές και έχει περιορίσει τον αριθμό των διαθέσιμων κατοικιών για μακροπρόθεσμη διαμονή.

Νόμος που τέθηκε σε εφαρμογή πριν μερικούς μήνες θέτει μονοετή απαγόρευση εγγραφής νέων διαμερισμάτων σε διάφορες αθηναϊκές συνοικίες, συμπεριλαμβανομένων περιοχών με μεγάλη ζήτηση όπως το Κολωνάκι, το Κουκάκι, το Παγκράτι και τα Εξάρχεια.

Η νομοθεσία, η οποία εγκρίθηκε τον Νοέμβριο του περασμένου έτους, έδωσε στους ιδιοκτήτες ακινήτων στις περιοχές αυτές προθεσμία έως τις 31 Δεκεμβρίου για να δηλώσουν τα ακίνητά τους και προσέφερε επίσης φορολογικές ελαφρύνσεις στους ιδιοκτήτες ακινήτων που μεταπηδούν από βραχυχρόνιες σε μακροχρόνιες μισθώσεις.

Δεν είναι η πρώτη φορά που οι ελληνικές αρχές προσπαθούν να περιορίσουν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις. Το 2024, η Αθήνα εισήγαγε μια σειρά κανονισμών, συμπεριλαμβανομένης της υποχρεωτικής επαγγελματικής αδειοδότησης για άτομα που νοικιάζουν περισσότερα από δύο ακίνητα και αυστηρών απαιτήσεων υγείας και ασφάλειας για όσους νοικιάζουν, αναφέρει το euro news.

Τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 10,9% τον Μάιο του 2025, ενώ ο συνολικός κλάδος της στέγασης κατά 6%.

Τα ακίνητα πρέπει επίσης να πληρούν διάφορα πρότυπα εξαερισμού και ασφάλισης αστικής ευθύνης, με τους επικριτές να υποστηρίζουν ότι οι κανονισμοί είναι αναποτελεσματικοί μακροπρόθεσμα.

Ερχόμενοι σε πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, φαίνεται ότι τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 10,9% τον Μάιο του 2025, ενώ ο συνολικός κλάδος της στέγασης κατά 6%.

Όπως ανέδειξε η Eurostat, το 2024 οι Eλληνες κατέβαλαν περί το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για την κάλυψη δαπανών στέγασης (όπως ενοίκιο, δόση στεγαστικού δανείου, κλπ), ένα ποσοστό που πρόκειται για το υψηλότερο στην Ε.Ε., καθώς ο μέσος όρος σε πανευρωπαϊκό επίπεδο δεν ξεπερνάει το 19,2%.

Ανά διαστήματα διαμαρτυρίες πραγματοποιούνται από τους πολίτες σχετικά με το πρόβλημα της στεγαστικής κρίσης, καθώς και του υπερτουρισμού, ο οποίος έχει επηρεάσει άμεσα τις τιμές σε συγκεριμένες περιοχές. Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό που ζητάται είναι πλαφόν στα μισθωτήρια, δημιουργία αποθεμάτων δημόσιας και κοινωνικής κατοικίας και νομοθετική προστασία από τους πλειστηριασμούς πρώτης κατοικίας.

Όλα αυτά γίνονται ενόσω οι μισθοί σημειώνουν ελάχιστες αυξήσεις, μην καλύπτοντας τις εξωφρενικές τιμές που ζητάνε οι ιδιοκτήτες.

Ακρίβεια και στην Ισπανία
Ανάμεσα στις ευρωπαϊκές πόλεις που έχουν γίνει πρωταγωνίστριες στον αγώνα για τα δικαιώματα στέγασης είναι και η Βαρκελώνη. Στην Ισπανία, τα ενοίκια έχουν διπλασιαστεί τα τελευταία 10 χρόνια και το ποσοστό κοινωνικής στέγασης είναι από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη (2,5%).

Μεταξύ αυτών που αναδεικνύουν αυτές τις αλλαγές είναι οργανώσεις όπως η Sindicat de Llogateres («Ένωση Ενοικιαστών»), η οποία προωθεί τη συνδικαλιστική οργάνωση των ενοικιαστών που συναλλάσσονται με μεγάλες εταιρείες ακινήτων. Η ένωση αριθμεί περίπου 8.000 μέλη, σύμφωνα με την εκπρόσωπο Κάρμε Αρκαράθο.

Αναφερόμενη στην πολύ συνηθισμένη κατάσταση όπου οι ενοικιαστές αντιμετωπίζουν απαιτήσεις όπως «πληρώστε με τα διπλά ή φύγετε» όταν λήγει το συμβόλαιό τους, η Κάρμε μιλάει για «εκβιασμό».

«Περίπου τα μισά από όσα κερδίζει ένας άνθρωπος ξοδεύονται για ενοίκιο», λέει η Κάρμε, εξηγώντας γιατί η ένωση ιδρύθηκε το 2017. «Συνήθως, η σχέση μεταξύ ενοικιαστών και ιδιοκτητών είναι τόσο άνιση που η διαπραγμάτευση είναι σχεδόν αδύνατη. Η σύμπραξη με άλλους ενοικιαστές επαναφέρει τη σχέση σε ισορροπία και τότε μπορείτε πραγματικά να διαπραγματευτείτε».

Η τοποθέτηση των δυσκολιών των μεμονωμένων ενοικιαστών σε μια συλλογική προοπτική είναι η βασική στρατηγική που καθοδηγεί τις δραστηριότητες της Sindicat de Llogateres. Αναφερόμενη στην πολύ συνηθισμένη κατάσταση όπου οι ενοικιαστές αντιμετωπίζουν απαιτήσεις όπως «πληρώστε με τα διπλά ή φύγετε» όταν λήγει το συμβόλαιό τους, η Κάρμε μιλάει για «εκβιασμό».

Όταν κάποιος επικοινωνεί με το σωματείο για τέτοια προβλήματα, «το πρώτο βήμα είναι να ελέγξουμε το κτηματολόγιο για να δούμε σε ποιον ανήκει το σπίτι και πόσες άλλες ιδιοκτησίες έχει ο ίδιος. Στη συνέχεια επισκεπτόμαστε τα άλλα ακίνητα για να μιλήσουμε με τους ενοικιαστές και να δούμε αν έχουν το ίδιο πρόβλημα».

Με την κινητοποίηση ατόμων με παρόμοια προβλήματα, ο στόχος είναι η επίτευξη συλλογικής διαπραγμάτευσης, σύμφωνα με το voxeurop.

Όταν αυτό δεν είναι αρκετό, διερευνώνται άλλοι τρόποι. Αυτό συνέβη με την απεργία ενοικίου που ξεκίνησε στα τέλη του 2024, ακολουθώντας τα χνάρια της ιστορικής απεργίας που πραγματοποιήθηκε το 1931. «Νομίζω ότι υπάρχει μεγάλη υποστήριξη για την απεργία. Είναι παράλογο να υπάρχει τόσο λίγη κοινωνική στέγαση και να ιδιωτικοποιούνται οι λίγες που υπάρχουν».

Εκτός από τον αγώνα για καλύτερες συνθήκες και την αλλαγή των νόμων, υπάρχει ένα πολιτισμικό παράδειγμα που πρέπει να φέρει επανάσταση, ξεκινώντας από το δικαίωμα στη στέγαση. «Δεν θέλουμε να είμαστε μια ένωση ακτιβιστών, υπερπολιτικοποιημένων ανθρώπων», τόνισε η Κάρμε. Η βασική ιδέα είναι να ξεπεραστεί ο πλασματικός διαχωρισμός μεταξύ απλών πολιτών από τη μία πλευρά και αφοσιωμένων «ακτιβιστών» από την άλλη. Τα ταξικά ζητήματα και η στεγαστική κρίση επηρεάζουν εξίσου και τις δύο ομάδες.

Το Ηνωμένο Βασίλειο στο «χορό» της στεγαστικής κρίσης
Το 2024, το Ηνωμένο Βασίλειο σημείωσε δραματικό ρεκόρ: σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο έχει το υψηλότερο ποσοστό αστέγων μεταξύ των χωρών υψηλού εισοδήματος. Η Σκωτία είναι μία από τις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από την κρίση στέγασης. Στην περιοχή του Εδιμβούργου, τα ενοίκια των διαμερισμάτων ενός υπνοδωματίου αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 94% την τελευταία δεκαετία.

Σε αυτό το πλαίσιο λειτουργεί η Living Rent, συνδυάζοντας τη συνδικαλιστική οργάνωση για την προστασία των ενοικιαστών μέσω της οικοδόμησης σχέσεων στην κοινότητα.

Ο Κάμερον Σκάλι είναι πρόεδρος του παραρτήματος της Living Rent του Εδιμβούργου στο Leith, την περιοχή του λιμανιού της πόλης. Εντάχθηκε στο σωματείο το 2020 κατά τη διάρκεια της πανδημίας, μετά από μια περίοδο ανεργίας και δυσκολίας να πληρώσει το ενοίκιό του. «Το Εδιμβούργο είναι πρωτίστως μια πανεπιστημιακή πόλη, οπότε μεγάλο μέρος της πρόσφατης ανάπτυξης έχει γίνει γύρω από τις φοιτητικές κατοικίες», εξηγεί.

Και εδώ, ένας άλλος παράγοντας που επηρεάζει την πολιτική στέγασης είναι ο τουρισμός, ιδίως το καλοκαίρι, όταν εκδηλώσεις όπως το Fringe επηρεάζουν τη βιομηχανία. «Είμαστε αντιμέτωποι με μαζική ανάπτυξη ξενοδοχείων και κυρίως με τη μετατροπή των υφιστάμενων κατοικιών σε βραχυχρόνιες μισθώσεις για γνωστές διαδικτυακές ιστοσελίδες ενοικίασης».

Η κατάσταση αυτή είναι πάρα πολύ συνηθισμένη και οδήγησε πρόσφατα το Εδιμβούργο να εισαγάγει έναν τουριστικό φόρο, χάρη σε έναν εθνικό νόμο που ψηφίστηκε από το Κοινοβούλιο της Σκωτίας. «Έχουμε σημειώσει κάποια πρόοδο στο θέμα αυτό χάρη σε εκστρατείες σε ολόκληρη την πόλη και σε εθνική συσπείρωση», λέει ο Κάμερον. «Το θέμα δεν είναι μόνο να αποτρέψουμε τους τουρίστες από το να έρθουν, αλλά να διασφαλίσουμε ότι τα χρήματα του τουρισμού θα παραμείνουν στην πόλη».

Μία από τις αντιφάσεις της συνδυασμένης οικονομικής και στεγαστικής κρίσης είναι ότι στις πόλεις που εξαρτώνται από τον τουρισμό, όπως το Εδιμβούργο, οι εργαζόμενοι στον τουριστικό τομέα δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τα ολοένα και υψηλότερα ενοίκια.

Μέσω των διαβουλεύσεων που προηγήθηκαν της έγκρισης του φόρου, η Living Rent κατάφερε να διασφαλίσει ότι τα έσοδα θα χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη της κοινωνικής στέγασης, των προσιτών ενοικίων και των δημόσιων χώρων. Μία από τις αντιφάσεις της συνδυασμένης οικονομικής και στεγαστικής κρίσης είναι ότι στις πόλεις που εξαρτώνται από τον τουρισμό, όπως το Εδιμβούργο, οι εργαζόμενοι στον τουριστικό τομέα δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τα ολοένα και υψηλότερα ενοίκια.

Σύμφωνα με τον Κάμερον, ένα από τα δυνατά σημεία της Living Rent είναι η ικανότητά της να καθιστά τις διαβουλεύσεις προσιτές τόσο σε τοπικό όσο και σε εθνικό επίπεδο. «Όταν το Εθνικό Κόμμα της Σκωτίας και οι Πράσινοι ήταν μαζί στην κυβέρνηση, πραγματοποίησαν διαβούλευση για να καθορίσουν το μέλλον της στεγαστικής τους πολιτικής για τα επόμενα δύο χρόνια», λέει.

Οι διαβουλεύσεις κοινοποιούνται απευθείας στις ενώσεις του κλάδου και στα γραφεία ενοικίασης, αλλά σίγουρα όχι στους μεμονωμένους ενοικιαστές. «Για το λόγο αυτό», συνεχίζει ο Κάμερον, «η Living Rent συγκεντρώθηκε και συνέταξε την απάντησή μας, στη συνέχεια βγήκαμε στους δρόμους και ζητήσαμε από τον κόσμο να την υποστηρίξει. Ουσιαστικά το μετατρέψαμε σε μια δημόσια ευκαιρία να συλλέξουμε υπογραφές και να εμπλέξουμε την κοινότητα». Το αποτέλεσμα ήταν ότι μια τεχνική και πολύπλοκη διαδικασία έγινε «πολύ πιο προσιτή».

The post Και η στεγαστική κρίση στην Ευρώπη… συνεχίζεται – Πολίτες εν δράσει απαιτούν τα αυτονόητα appeared first on ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.

Μπροστά στην αυξανόμενη στεγαστική κρίση και την τουριστική πίεση που υφίσταται το κέντρο της Αθήνας, οι αρχές προχωρούν στη χάραξη μιας πολυεπίπεδης στρατηγικής. Ένα “κοκτέιλ” μέτρων, από φορολογικά κίνητρα για ενίσχυση της μακροχρόνιας μίσθωσης έως το πάγωμα νέων αδειών Airbnb, βρίσκεται στο τραπέζι του διαλόγου.

Περιοχές σε κρίσιμο σημείο: Επτά γειτονιές στο μικροσκόπιο

Η νέα παρέμβαση στοχεύει κυρίως στις πιο υπερκορεσμένες περιοχές του κέντρου: Κουκάκι, Εξάρχεια, Παγκράτι, Μετς, Βοτανικός, Ρουφ και Μεταξουργείο. Οι γειτονιές αυτές δέχονται εντονότατη πίεση λόγω της βραχυχρόνιας μίσθωσης και της τουριστικής ανάπτυξης, με επιπτώσεις στην κατανάλωση νερού και ενέργειας, στη διαχείριση απορριμμάτων, στον κυκλοφοριακό φόρτο και την ηχορύπανση.

Το σχέδιο προβλέπει «κόφτες» στις νέες άδειες Airbnb στα πρώτα τρία δημοτικά διαμερίσματα της πόλης, αλλά και νέα κίνητρα για να παραμείνουν οι κατοικίες στη μακροχρόνια μίσθωση.

Το φαινόμενο της Βενετίας “χτυπά” την Αθήνα

Μελέτες του Δήμου Αθηναίων δείχνουν σαφή τάση μετατροπής περιοχών του ιστορικού κέντρου – όπως η Πλάκα, το Κολωνάκι και το Μοναστηράκι – σε «τουριστικές πόλεις», με την απουσία μόνιμων κατοίκων να γίνεται όλο και πιο αισθητή. Ο κίνδυνος μετατροπής της πόλης σε «ζωντανό ντεκόρ» για τουρίστες είναι υπαρκτός.

Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Τουριστικής Ικανότητας, 14 γειτονιές βρίσκονται σε υψηλό κορεσμό και 17 σε μέτριο, με φαινόμενα σταδιακής τουριστικοποίησης να εμφανίζονται πλέον και σε περιοχές όπως το Δουργούτι, η Φωκίωνος Νέγρη και τα Κάτω Πατήσια.

Το Airbnb επηρεάζει άμεσα τα ενοίκια

Σε 27 συνοικίες της Αθήνας παρατηρείται ταυτόχρονη αύξηση στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και στις τιμές των ενοικίων. Περιοχές όπως τα Εξάρχεια, η Πλατεία Βικτωρίας, το Ψυρρή, το Κουκάκι και το Μουσείο δέχονται έντονη πίεση, με τη φέρουσα ικανότητα της πόλης να αγγίζει τα όριά της.

Παρότι η Αθήνα δεν έχει ακόμη χαρακτηριστικά «υπερτουριστικής» πόλης, παρατηρείται αυξημένη «τουριστική ευθραυστότητα» — δηλαδή πίεση σε υποδομές, υπηρεσίες και ποιότητα ζωής.

Serviced Apartments: Νέα τάση, ίδια πρόκληση

Παρά το «πάγωμα» των Airbnb σε κάποιες περιοχές, η απαγόρευση παρακάμπτεται μέσω των “serviced apartments” — δηλαδή διαμερισμάτων με υπηρεσίες ξενοδοχείου, χωρίς να υπόκεινται στις ίδιες ρυθμίσεις. Αυτή η νέα τάση προσομοιάζει με τα βραχυχρόνια καταλύματα και αυξάνεται ταχύτατα στην Αθήνα, δημιουργώντας “γκρίζες ζώνες” στη ρύθμιση της αγοράς.

Η κρυμμένη δυναμική των 2,3 εκατομμυρίων κλειστών κατοικιών

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου Eteron, σχεδόν 1 στα 4 διαμερίσματα στις μεγάλες πόλεις παραμένει κλειστό. Μόνο στον Δήμο Αθηναίων, καταγράφονται περίπου 132.000 κενά διαμερίσματα, κυρίως λόγω παλαιότητας, εγκατάλειψης και έλλειψης κινήτρων ανακαίνισης.

Η κυβέρνηση, μέσω του σχεδίου “Σπίτι μου ΙΙ” και της παροχής φορολογικών κινήτρων, επιχειρεί να κινητοποιήσει ιδιώτες και θεσμικούς φορείς για την ενεργοποίηση αυτού του τεράστιου αποθέματος.

Κοινωνική Αντιπαροχή: Ανάπλαση με κοινωνικό αποτύπωμα

Ένα νέο εργαλείο που προωθείται είναι η κοινωνική αντιπαροχή: το Δημόσιο διαθέτει ακίνητα και οικόπεδα σε ιδιώτες εργολάβους, οι οποίοι αναλαμβάνουν την κατασκευή κατοικιών που θα διατεθούν σε νέους πολίτες με χαμηλό ενοίκιο.

Οι εργολάβοι αποζημιώνονται μέσω εμπορικής αξιοποίησης τμήματος των ακινήτων ή οικοπέδων, ενώ το Δημόσιο διατηρεί την ιδιοκτησία. Πιλοτικά προγράμματα δρομολογούνται ήδη σε περιοχές όπως η Κηφισιά, το Μαρούσι, ο Βόλος και η Ξάνθη.

Το μεγάλο στοίχημα: Μια ισορροπημένη πόλη

Η Αθήνα βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια κρίσιμη επιλογή: θα ακολουθήσει τη διαδρομή της υπερτουριστικοποίησης, με τις γειτονιές της να αδειάζουν από μόνιμους κατοίκους; Ή θα πετύχει τη δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στην τουριστική ανάπτυξη και την προστασία της κατοικίας;

Η απάντηση θα κριθεί από τη βούληση για αυστηρούς ελέγχους, την πολιτική βούληση, και –τελικά– την ενεργοποίηση των ιδιωτών, με τον κατάλληλο συνδυασμό κινήτρων και ρυθμίσεων.

The post Αθήνα υπό πίεση: Νέα μέτρα για την κρίση στέγασης και το φαινόμενο τουριστικοποίησης appeared first on ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.

Από την Ελλάδα και την Κύπρο μέχρι την Ιρλανδία, η στεγαστική κρίση δυστυχώς ήλθε για να μείνει. Η επαρκής και αξιοπρεπής στέγαση είναι βασική ανάγκη και ανθρώπινο δικαίωμα – όχι εμπόρευμα.

Οι νέοι συγκαταλέγονται στο πληθυσμιακό φάσμα που επηρεάζεται περισσότερο από τη στεγαστική κρίση. Όλα άρχισαν να επιδεινώνονται το 2008, οπότε και ξέσπασε η οικονομική κρίση. Η έλλειψη γης και υλικών οδήγησε σ’ ελεύθερη πτώση σχετικά πεδία της οικονομίας.

Η προσθήκη της COVID-19 στην εξίσωση επηρέασε σημαντικά τις συνθήκες στέγασης των ανθρώπων. Η στεγαστική κρίση έχει πολλά πρόσωπα. Δεν είναι μόνο η εύρεση ενός σπιτιού. Πρόκειται για την εύρεση προσιτής και αξιοπρεπούς κατοικίας σε αγροτική ή αστική περιοχή – και στη συνέχεια πρόκειται για τη διατήρησή της.

Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, στις περισσότερες χώρες το κόστος της στέγασης έχει αυξηθεί ταχύτερα από το εισόδημα. Αυτό, μαζί με την ενεργειακή κρίση και την άνοδο των Airbnb έχει δημιουργήσει μια εχθρική κατάσταση η οποία επηρεάζει τους πάντες.

Στεγαστική κρίση: Οι επιπτώσεις στους νέους
Μιλώντας για τους νέους, οι επιπτώσεις της στεγαστικής κρίσης μπορεί να κυμαίνονται από δυσκολίες στην εγκατάλειψη του πατρικού τους σπιτιού έως την έλλειψη στέγης.

Οι νεαροί ενήλικες που εισέρχονται στο πανεπιστήμιο, στην αγορά εργασίας, που παλεύουν να βρουν τον δρόμο τους στη ζωή ή απλώς δοκιμάζουν νέα ξεκινήματα είναι πιο ευάλωτοι όταν μάχονται για την ανεξαρτησία τους, κυρίως για οικονομικούς λόγους.

Λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις πρόσθετες προκλήσεις της στεγαστικής κρίσης, η αποχώρηση από τη γονική «φωλιά» είναι ακόμη πιο δύσκολη τη σήμερον ημέρα. Η επιλογή της συμβίωσης μ’ έναν γονιό είναι μερικές φορές η μόνη επιλογή ή η ασφαλέστερη ως γενική κάλυψη οικονομικού κινδύνου για το παρόν και το μέλλον.

Οι νέοι ενήλικες που ζουν με τους γονείς τους είναι άτομα με διαφορετικές εργασιακές καταστάσεις κι επαγγελματικές δραστηριότητες.

«Αυτή τη στιγμή εργάζομαι και πρόκειται να ξεκινήσω το μεταπτυχιακό μου. Σκεφτόμουν να ζήσω μόνη μου επειδή θέλω να είμαι ανεξάρτητή και να έχω το δικό μου χώρο για πολλούς λόγους, αλλά η κατάσταση στη Λισαβόνα δεν μου το επιτρέπει. Θα δούλευα μόνο για να πληρώσω τα βασικά χωρίς να μπορώ να τα βγάλω πέρα. Επομένως, θα έπρεπε είτε να ζήσω μ’ έναν συγκάτοικο είτε να «κρεμάσω» το αφεντικό μου για να βρω άλλη δουλειά ή μια δουλειά πλήρους απασχόλησης. Οπότε εξακολουθώ να μένω με τους γονείς μου, αναφέρει η 26χρονη Μάιρα από την Πορτογαλία.

Η κατάσταση διαφέρει από χώρα σε χώρα. Τον τελευταίο καιρό, ωστόσο, ακόμη και σε χώρες όπου συνήθως οι νέοι μπορούσαν να εγκαταλείψουν τη «φωλιά» πριν από δεκαετίες, η κατάσταση έχει γίνει πολύ δύσκολη.

Η ηλικία κατά την οποία τουλάχιστον το 50% των πολιτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) ζουν με τους γονείς τους αυξήθηκε από 26 σε 28 ετών μεταξύ 2007 και 2019 στην ΕΕ, με την Ελλάδα, την Κύπρο, την Ισπανία, την Κροατία, την Ιταλία, το Βέλγιο και την Ιρλανδία να αντιμετωπίζουν τη χειρότερη κατάσταση (από 25 έως 34).

Σπουδές, μετακινήσεις, διαμονή
Όσον αφορά στις σπουδές, τις μετακινήσεις και την πρακτική άσκηση, η κατάσταση είναι ελαφρώς διαφορετική. Τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα (ΑΕΙ), οι οργανισμοί υποδοχής και οι εργοδότες προσφέρουν τις περισσότερες φορές υποστήριξη στους φοιτητές/καταρτιζόμενους. Ωστόσο, ακόμη και εκεί η ανισορροπία μεταξύ του κόστους ζωής και των συνθηκών στέγασης μπορεί ν’ αποτελεί μια σοβαρή πρόκληση. Φυσικά, κάθε περίπτωση εξαρτάται από τη χώρα υποδοχής και το πανεπιστήμιο.

«Με τη μέση επιχορήγηση Erasmus+ να είναι χαμηλότερη από 400 ευρώ, σχεδόν οι μισοί από τους συμμετέχοντες ξοδεύουν περισσότερα απ’ όσα είναι τα μηνιαία έξοδα διαμονής τους», αναφέρουν οι νέοι.

Οι επιλογές διαμονής και οι καλές συνθήκες στέγασης είναι ζωτικής σημασίας για τη συνολική συμμετοχή και απόδοση των εκπαιδευόμενων και των φοιτητών. Εάν το κόστος διαβίωσης και ενοικίασης δεν καλύπτεται σε επαρκές επίπεδο, τότε αυξάνεται η ανισότητα μεταξύ των νέων, ειδικά για εκείνους των αγροτικών περιοχών. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι οι περισσότερες θέσεις εργασίας, σπουδές και ευκαιρίες είναι δυνατόν να βρεθούν στ’ αστικά δίκτυα, οι νέοι από αγροτικές περιοχές αποκλείονται ακόμη περισσότερο.

Αστεγία
Από το να υπάρχει ή να μην υπάρχει η επιλογή ενοικίασης η αγοράς ενός σπιτιού, δυστυχώς, υπάρχουν και πιο ακραίες καταστάσεις – που επίσης εντείνονται.

Η στεγαστική κρίση είναι πιο έντονη για τους νέους που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες.

Παρόλο που η κοινωνική στέγαση και η βοήθεια προσφέρονται σε νέους με μειονεκτική κοινωνικοοικονομική, προσφυγική, μεταναστευτική προέλευση, θύματα ενδοοικογενειακής βίας, νέους της LGBTQ+ κοινότητας λόγω διαταραχών των σχέσεων με την οικογένεια κ.λπ., τέτοιες λύσεις είναι προσωρινές (ενώ η στεγαστική κρίση δείχνει ότι θα έχει μεγάλη διάρκεια).

Αυτοί οι άνθρωποι είναι πιο πιθανό να μείνουν άστεγοι κάποια στιγμή στη ζωή τους. Στην πραγματικότητα, το ποσοστό των άστεγων νέων έχει επίσης αυξηθεί στην ΕΕ και η εμπειρία της έλλειψης στέγης μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες για αυτά τα νεαρά άτομα.

Ψυχική Υγεία
Το να έχεις ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι σου, να νιώθεις ασφάλεια και να μπορείς να ξεκουραστείς είναι κρίσιμοι παράγοντες για τη συνολική υγεία ενός ατόμου.

Σύμφωνα με την Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών, ο καθένας έχει δικαίωμα σε επίπεδο διαβίωσης κατάλληλο για υγεία και ευημερία, συμπεριλαμβανομένης της στέγασης.

Επιπλέον, ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων περιλαμβάνει πολλά δικαιώματα που σχετίζονται με τη στέγαση.

Η σημασία των καλών συνθηκών στέγασης και της ψυχικής υγείας έγινε εμφανής σ’ εθνικό επίπεδο κατά τη διάρκεια των περιορισμών λόγω της COVID-19. Οι κακές συνθήκες στέγασης ή η αίσθηση των περιορισμών ανάμεσα σε τοίχους ή των επιλογών σπιτιών επηρεάζουν την ψυχική υγεία, την απόδοση και το μέλλον των νέων.

Ακόμη και οι νέοι που κατάφεραν να κάνουν το επόμενο βήμα και να ζήσουν μόνοι τους αισθάνονται επιβαρυμένοι προσπαθώντας να διατηρήσουν την «ανεξαρτησία» και το σπίτι τους μέχρι το τέλος κάθε μήνα.

Η Δανάη είναι 28 ετών και μένει στην Αθήνα. Πρόσφατα μετακόμισε, μετά από πολύχρονες προσπάθειες που έκανε για να φύγει από το πατρικό της. Τώρα συγκατοικεί.

«Είμαι πολύ χαρούμενη που τα κατάφερα, αλλά το άγχος εξακολουθεί να είναι μεγάλο για το πώς να τα βγάλω πέρα ​​μέχρι το τέλος κάθε μήνα και αυτό περιορίζει τις συνολικές επιλογές και την ευημερία μου», αναφέρει η ίδια.

Τι θα μπορούσε να γίνει
Θα πρέπει να ληφθούν άμεσα μέτρα, συλλογικά, από την ΕΕ. Κοινωνική στέγαση, στεγαστική βοήθεια, επέκταση της προσφοράς ποιοτικών κατοικιών, εφαρμογή μέγιστης τιμής ανά m² ανά χώρα, ώστε τα ενοίκια τα είναι προσιτά.

Προσιτές θα πρέπει να γίνουν ακόμη και οι τιμές για την αγορά ενός σπιτιού. Όλα αυτά, χωρίς να αποκλείεται η ανάγκη βελτίωσης της ρύθμισης για τα Airbnb.

Ήδη υπάρχουν πρωτοβουλίες για συνομήλικους, ειδικά από τους νέους.

Στην περίπτωση της κινητικότητας και των σπουδών, πολλοί νέοι μέσω ψηφιακών κοινοτήτων προσφέρουν πληροφορίες και υποστήριξη για αναζήτηση και εύρεση ασφαλούς και αξιοπρεπούς στέγασης σε διάφορες χώρες, αποδεικνύοντας για άλλη μια φορά ότι η αλληλεγγύη είναι το κλειδί για να περάσετε οποιαδήποτε κρίση.

Αλλά οι πολιτικοί, αυτοί που αποφασίζουν, οφείλουν να γίνουν μέρος αυτής της αλληλεγγύης επειδή οι κατάλληλες συνθήκες στέγασης και οι κατάλληλες επιλογές δίνουν την ελευθερία στους νέους να χτίσουν περαιτέρω τη ζωή που θέλουν και να είναι πιο υγιείς σε πολλά επίπεδα.

The post Στεγαστική κρίση: Πώς πλήττει βαριά τους νέους – Πρόβλημα και για την ψυχική υγεία τους appeared first on ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.

Βρισκόμαστε εντός της δίνης μιας παγκόσμιας στεγαστικής κρίσης. Περίπου 1,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως στερούνται επαρκούς στέγασης, σύμφωνα με έκθεση των Ηνωμένων Εθνών – και οι ειδικοί λένε ότι αυτό μπορεί να αυξηθεί στα 3 δισεκατομμύρια μέχρι το 2030.

Προκειμένου να στεγαστούν αυτά τα 3 δισεκατομμύρια, ο κόσμος θα χρειαστεί να χτίζει 96.000 νέα οικονομικά προσιτά σπίτια κάθε μέρα, λέει το Πρόγραμμα Ανθρώπινων Εγκαταστάσεων των Ηνωμένων Εθνών.

Στην έκθεσή του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ πέρυσι, ο Μπαλακρίσναν Ρατζαγκοπάλ, ο Ειδικός Εισηγητής για το δικαίωμα στην επαρκή στέγαση, είπε ότι «οι βασικοί παράγοντες που οδηγούν στην κρίση της οικονομικής προσιτότητας έχουν τις ρίζες τους σε διαρθρωτικές αλλαγές που καλύπτουν τις τελευταίες δεκαετίες».

Χρηματιστικοποίηση της στέγασης
Ανέφερε την ταχεία αστικοποίηση, μια πτώση στη δημόσια στέγαση και την έλλειψη κρατικής παρέμβασης ως μερικές από τις αιτίες.

Ο Ρατζαγκοπάλ επεσήμανε επίσης την χρηματιστικοποίηση της στέγασης ως κλειδί για την κρίση, λέγοντας ότι «μεταμόρφωσε τη στέγαση από θεμελιώδη κοινωνική αναγκαιότητα σε επενδυτικό εργαλείο, αφαιρώντας την από την εγγενή της λειτουργία να παρέχει ασφαλείς και αξιοπρεπείς χώρους διαβίωσης».

Σε αυτό το πλαίσιο, υπάρχουν ιστορίες ατόμων που βρίσκουν τις δικές τους λύσεις. Στο Ηνωμένο Βασίλειο -το οποίο βρίσκεται στην κορυφή του παρακάτω διαγράμματος για το υψηλότερο ποσοστό ατόμων που αναφέρονται ως άστεγοι στον ΟΟΣΑ- ένας πρώην τοξικομανής έχει προσφέρει σε εκατοντάδες άστεγους δωρεάν κρεβάτι στο μικρό διαμέρισμά του από το 2020.

Αλλά, φυσικά, αυτά τα μοναδικά μεμονωμένα μέτρα δεν αρκούν για την αντιμετώπιση μιας παγκόσμιας κρίσης: αυτό που χρειάζεται είναι συντονισμένες, συστημικές λύσεις.

Το Πλαίσιο για το Μέλλον της Ακίνητης Περιουσίας -μιαν έκθεση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ- παρέχει έναν οδικό χάρτη για την επανεξέταση της προσέγγισής μας στα κτήρια, που βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: της βιωσιμότητας, της βιωσιμότητας, της ανθεκτικότητας και της οικονομικής προσιτότητας.

Άλλες πρωτοβουλίες βρίσκονται επίσης σε εξέλιξη. Ακολουθούν τέσσερα παραδείγματα «πραγματικών λύσεων» για τη στεγαστική κρίση.

1. Κοινοτικά Καταπιστεύματα Γης (CLT)
Τα CLT είναι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί που αποκτούν γη και την αφαιρούν από την κερδοσκοπική αγορά ακινήτων, συνήθως μέσω μακροχρόνιων μισθώσεων γης από ανανεώσιμες πηγές.

Το CLT διατηρεί την κυριότητα της γης, ενώ τα σπίτια σε αυτή τη γη μπορούν να ενοικιάζονται, να κατοικούνται από ιδιοκτήτες ή να ανήκουν σε συνεταιρισμό. Τυχόν κέρδη από τη στέγαση επανεπενδύονται στην κοινότητα αντί να πηγαίνουν σε ιδιώτες προγραμματιστές ή ιδιοκτήτες.

Ο στόχος με τα CLT είναι να διασφαλιστεί η μόνιμη οικονομική προσιτότητα, με περιορισμούς μεταπώλησης στις μονάδες ώστε να διατηρούνται εντός της οικονομικής εμβέλειας των ατόμων με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.

Ένα παράδειγμα CLT είναι η Dudley Neighbors Incorporated (DNI) που προστατεύει πάνω από 30 στρέμματα ελεγχόμενης από την κοινότητα γης στις συνοικίες Roxbury και North Dorchester της Βοστώνης, στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το CLT δημιουργήθηκε από την Dudley Street Neighborhood Initiative (DSNI) το 1988 και τώρα διευθύνει 228 μόνιμες οικονομικές μονάδες στέγασης, εμπορικά ακίνητα, αστικά αγροκτήματα και κοινοτικούς κήπους και παιδικές χαρές.

2. Συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ)
Οι ΣΔΙΤ για οικονομικά προσιτή στέγαση είναι μια συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων και εταιρειών του ιδιωτικού τομέα για τη χρηματοδότηση, την ανάπτυξη και τη διαχείριση έργων προσιτής στέγασης. Συνήθως, η κυβέρνηση παρέχει γη, δικαιώματα ανάπτυξης και φορολογικά κίνητρα ή επιδοτήσεις, ενώ οι κατασκευαστές κατοικιών και οι επενδυτές συνεισφέρουν με χρηματοδότηση, αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, κατασκευαστική τεχνογνωσία και λειτουργική διαχείριση.

Ένα παράδειγμα ΣΔΙΤ για τη δημιουργία οικονομικά προσιτών κατοικιών είναι η ανάπλαση του Ivanhoe Estate στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας. Το έργο 2,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων είναι μια κοινοπραξία μεταξύ της κυβέρνησης της Νέας Νότιας Ουαλίας (NSW) και των ιδιωτικών προγραμματιστών Frasers Property Australia και Mission Australia Housing και στοχεύει να μετατρέψει ένα πρώην δημόσιο συγκρότημα κατοικιών στο Macquarie Park σε μια οικιστική περιοχή μικτής θητείας.

Η ανάπτυξη 3.000 κατοικιών θα περιλαμβάνει τουλάχιστον 950 κατοικίες κοινωνικής στέγασης και επιπλέον 128 οικονομικά προσιτές κατοικίες για νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος. Η κυβέρνηση της Νέας Νότιας Ουαλίας συνεισέφερε τη γη και θα διατηρήσει την κυριότητα του στοιχείου κοινωνικής στέγασης, ενώ η Frasers Property Australia και η Mission Australia Housing είναι υπεύθυνες για τη χρηματοδότηση, το σχεδιασμό και την κατασκευή της ανάπτυξης. Η κοινωνική και οικονομικά προσιτή στέγαση θα ανήκει και θα διαχειρίζεται από παρόχους κοινοτικής στέγασης.

3. Οικοδομικά υλικά χαμηλού κόστους
Ορισμένες χώρες σε όλο τον κόσμο κατασκευάζουν σπίτια από υλικά χαμηλού κόστους αντί από τούβλα και κονίαμα, για να μειώσουν την τιμή της κατοικίας και να επιταχύνουν τη διαδικασία κατασκευής. Ένα τέτοιο έθνος είναι η Ινδία, όπου οι ειδικοί εκτιμούν ότι υπάρχει έλλειψη κατοικιών 34 εκατομμυρίων μονάδων.

Η ινδική κυβέρνηση βρίσκεται στη διαδικασία κατασκευής χιλιάδων κατοικιών χρησιμοποιώντας γύψο ενισχυμένο με ίνες γυαλιού (GFRG) που συνδυάζει γύψο, ένα κοινό ορυκτό, με ίνες γυαλιού για να δημιουργήσει ένα ισχυρό αλλά ελαφρύ πάνελ που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τοίχους, δάπεδα και στέγες.

Τα πάνελ GFRG μπορούν να προκατασκευαστούν και στη συνέχεια να μεταφερθούν στο εργοτάξιο, για να ελαχιστοποιηθεί ο χρόνος κατασκευής και να μειωθεί το κόστος εργασίας.

Το κόστος κατασκευής ενός σπιτιού GFRG μπορεί να είναι 20-30% φθηνότερο από αυτό ενός ακινήτου από τούβλα και κονίαμα, λόγω των χαμηλών τιμών του γύψου, της μειωμένης ανάγκης για τσιμέντο και χάλυβα και του προαναφερθέντος μειωμένου κόστους εργασίας.

4. Τρισδιάστατα εκτυπωμένα σπίτια
Στα τρισδιάστατα εκτυπωμένα σπίτια, τα κύρια δομικά στοιχεία, όπως τοίχοι και θεμέλια, κατασκευάζονται χρησιμοποιώντας τρισδιάστατους εκτυπωτές βιομηχανικού μεγέθους, οι οποίοι ακολουθούν ένα ψηφιακό σχέδιο για να «εκτυπώσουν» το ακίνητο στρώμα προς στρώμα χρησιμοποιώντας τσιμέντο, σκυρόδεμα και άλλα δομικά υλικά.

Μετά την τρισδιάστατη εκτύπωση της δομής του πυρήνα, οι κατασκευαστές προσθέτουν άλλα μέρη όπως τα παράθυρα, τα υδραυλικά και την ηλεκτρική καλωδίωση μέσω παραδοσιακών μεθόδων κατασκευής.

Τα κύρια οφέλη των κατοικιών που εκτυπώνονται με 3D είναι ο μειωμένος χρόνος κατασκευής -η «εκτύπωση» των θεμελίων και των τοίχων μπορεί να διαρκέσει 24-48 ώρες- και το χαμηλότερο κόστος καθώς τα ακίνητα εκτιμάται ότι είναι τουλάχιστον 20% φθηνότερα από τα παραδοσιακά χτισμένα σπίτια.

Στο Τέξας, κατασκευάζεται η μεγαλύτερη κοινότητα τρισδιάστατων κατοικιών στον κόσμο, με 100 τέτοια ακίνητα να κατασκευάζονται ως μέρος μιας ευρύτερης ανάπτυξης στο Georgetown που ονομάζεται Wolf Ranch. Η ανάπτυξη είναι μια συνεργασία μεταξύ της τεξανικής κατασκευαστικής εταιρείας ICON, της εταιρείας κατασκευής κατοικιών Lennar και της δανικής αρχιτεκτονικής πρακτικής Bjarke Ingels Group (BIG). Τα τρισδιάστατα εκτυπωμένα σπίτια κυμαίνονται σε μέγεθος από 1.500 έως 2.100 τετραγωνικά πόδια, έχουν τρία έως τέσσερα υπνοδωμάτια και πωλούνται από 475.000 έως 599.000 δολάρια.

The post Στεγαστική κρίση: Άκρως δυσοίωνες οι προβλέψεις – Κίνδυνος «έκρηξης» της αστεγίας appeared first on ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.

Βαθαίνει η στεγαστική κρίση στη χώρα μας με το πρόβλημα να αφορά τόσο στην αγορά κατοικίας όσο και στην ενοικίαση, καθώς και στις δύο περιπτώσεις, το κόστος είναι δυσβάστακτο για τα νοικοκυριά αφού ο μέσος μισθός είναι εξαιρετικά χαμηλός σε σχέση με τις συνεχόμενες αυξήσεις των τιμών στις κατοικίες.

Στοιχεία επίσημων οργανισμών και άλλων φορέων, που έχουν δει κατά καιρούς το φως της δημοσιότητας, το επιβεβαιώνουν. Οι τιμές πώλησης κατοικιών, μετά το ράλι της τελευταίας 5ετίας βρίσκονται μία ανάσα από τα ιστορικά υψηλά που είχαν καταγραφεί στα τέλη της δεκαετίας του 2000 και την ίδια στιγμή τα μισθώματα ακινήτων που είναι κατάλληλα για οικογένειες έχουν καταγράψει σωρευτική άνοδο της τάξης του 40%-50% κατά μέσο όρο. Την ίδια στιγμή το εισόδημα υπολείπεται ακόμη κατά 20% από τα προ κρίσης επίπεδα.

Το 75% των ελληνικών νοικοκυριών δεν μπορούν να αγοράσουν ούτε τα ακίνητα που βρίσκονται στις χαμηλότερες τιμές, καθώς χρειάζονται εισοδήματα 42% υψηλότερα σε σχέση με αυτά που έχουν σήμερα

Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την ακρίβεια καθιστά την εύρεση οικονομικής στέγης εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση.

Μάλιστα το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι δημοφιλής τουριστικός προορισμός παγκοσμίως καθιστά την αγορά ακινήτων ιδιαίτερα ελκυστική με σκοπό είτε την ιδιόχρηση ή και για επενδυτικούς λόγους, γεγονός που αποτελεί ενισχυτικό παράγοντα στην αύξηση των τιμών.

12 χρόνια δουλειάς χωρίς άλλα έξοδα για την αγορά σπιτιού
Σύμφωνα με την έρευνα που παρουσίασε ο CEO της Cerved Property Services Δημήτρης Ανδρίτσος, ο μέσος μισθός στην Ελλάδα δεν ανταποκρίνεται στις αυξημένες τιμές των κατοικιών. Χαρακτηριστικά, ένας μέσος μισθωτός θα πρέπει να διαθέσει εισόδημα πάνω από 12 έτη χωρίς να κάνει οποιοδήποτε άλλο έξοδο προκειμένου να αγοράσει ένα δυάρι 60 τετραγωνικών μέτρων στην Αθήνα.

Το 75% των ελληνικών νοικοκυριών δεν μπορούν να αγοράσουν ούτε τα ακίνητα που βρίσκονται στις χαμηλότερες τιμές, καθώς όπως αναφέρει η έρευνα χρειάζονται εισοδήματα 42% υψηλότερα σε σχέση με αυτά που έχουν σήμερα.

Συγκεκριμένα, όπως δείχνουν τα στοιχεία το 42% των εγχώριων νοικοκυριών έχει μέσο εισόδημα κάτω από 20.000 ευρώ. Περίπου το 32% των Ελλήνων παίρνει μεταξύ 20.000 με 35.000 ευρώ τον χρόνο. Λίγο πάνω από το 20% έχει εισοδήματα που φτάνουν έως και τα 70.000 ευρώ τον χρόνο, ενώ μόλις το 2% των νοικοκυριών είναι εύπορα, έχοντας εισόδημα που ξεπερνά τα 100.000 ευρώ τον χρόνο.

Εξωπραγματικές και οι τιμές των ενοικίων
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, από το 2010 έως το 2022 τα ενοίκια σε όλη την ΕΕ αυξήθηκαν 18% κατά μέσο όρο. Σε ορισμένες χώρες, μάλιστα, όπως η Λιθουανία και η Ιρλανδία, εκτοξεύτηκαν κατά 144% και 84% αντίστοιχα. Στην Ελλάδα, μόνο την τελευταία πενταετία, τα νοίκια αυξήθηκαν 37%.

Σε όλη την ΕΕ αυξάνεται διαρκώς το ποσοστό των νοικοκυριών (πάνω από 10%) που καταβάλλουν τουλάχιστον το 40% του εισοδήματός τους για έξοδα στέγασης, με την Ελλάδα να κρατάει τα σκήπτρα, αφού ένα στα τέσσερα νοικοκυριά ανήκει σε αυτήν την κατηγορία.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΚΤ, για την κάλυψη της ανάγκης στέγασης οι Έλληνες δίνουν το 28% του εισοδήματός τους, ποσοστό που ανέρχεται στο 32% εάν συνυπολογιστούν οι δόσεις των στεγαστικών δανείων. Πρόκειται για το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό ανάμεσα στις έντεκα ισχυρότερες οικονομίες της ευρωζώνης, ξεπερνώντας συνδυαστικά ακόμη και τα αντίστοιχα ποσοστά σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και η Γαλλία.

Σε απόλυτους αριθμούς, το μέσο μηνιαίο στεγαστικό κόστος στην Ελλάδα υπολογίζεται σε 400 ευρώ χωρίς στεγαστικό δάνειο και στα 600 ευρώ με στεγαστικό δάνειο, όταν ο κατώτατος μισθός διαμορφώνεται στα 830 ευρώ.

Εφιάλτης
Υπενθυμίζουμε ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τις συνθήκες διαβίωσης των νοικοκυριών, οι δυσκολίες στην πληρωμή ενοικίου, δόσης δανείου, πάγιων λογαριασμών και καταναλωτικών δανείων σημείωσαν την ιλιγγιώδη αύξηση του 62,5%. Πλέον στο σύνολο του πληθυσμού σχεδόν 1 στα 2 νοικοκυριά (ποσοστό 47,3%) δυσκολεύεται να πληρώσει το νοίκι, τη δόση δανείου και τους λογαριασμούς, ενώ το 2022 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 29,1%.

Τα φτωχότερα νοικοκυριά δε, αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα προβλήματα, με το ποσοστό να φθάνει πλέον στο 79,1%. Δηλαδή 8 στα 10 νοικοκυριά δηλώνουν οικονομική αδυναμία να αντεπεξέλθουν στις πληρωμές ενοικίου, δόσεων δανείων και πάγιων λογαριασμών.

The post Στεγαστική κρίση: Πολύ χαμηλός ο μισθός για την αγορά σπιτιού – Εξωπραγματικές και οι τιμές των ενοικίων appeared first on ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.