• Τα φτωχά νοικοκυριά ξοδεύουν σχεδόν τα 2/3 του διαθέσιμου εισοδήματός τους για την κάλυψη των αναγκών στέγασης

Στη δίνη του τεράστιου κόστους στέγασης βρίσκονται τα νοικοκυριά στην Ελλάδα με την επιβάρυνση να είναι επιβλαβής, κυρίως για τα φτωχότερα στρώματα του πληθυσμού. Τα όποια μέτρα έχουν ανακοινωθεί από την κυβέρνηση κατά τα τελευταία χρόνια δεν έχουν αναχαιτίσει την τεράστια άνοδο των τιμών, η οποία «ανεβάζει» και τα ενοίκια. Είναι ενδεικτικό ότι τα φτωχά νοικοκυριά ξοδεύουν σχεδόν τα 2/3 του διαθέσιμου εισοδήματός τους για την κάλυψη των αναγκών στέγασης. Συνολικά, το μέσο νοικοκυριό στην Ελλάδα ξοδεύει το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματος για τη στέγη. Ακολουθεί η Δανία με σχεδόν δέκα μονάδες λιγότερες, στο 26,3% ενώ ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι 19,2%

Για το θέμα αυτό, ο Κύκλος Οικονομικής & Κοινωνικής Ανάλυσης του ΕΝΑ δημοσίευσε τη σειρά Focus ENA | Oικονομία, η οποία περιλαμβάνει “flash” αναλύσεις μακροοικονομικών δεικτών και μεγεθών της ελληνικής οικονομίας.

Δεν είναι μόνο το ενοίκιο
Πρόσφατα, η Eurostat δημοσίευσε πρόσφατα τα στοιχεία για το κόστος στέγασης σαν ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2024. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία, το κόστος στέγασης δεν περιλαμβάνει μόνο το ενοίκιο ή τη δόση στεγαστικού δανείου αλλά και το σύνολο των λογαριασμών που συνδέονται με την κατοικία όπως ηλεκτρισμό, ύδρευση, πετρέλαιο, φυσικό αέριο καθώς και φόρους και τέλη που συνδέονται με την κατοικία, ενώ έχουν αφαιρεθεί τα στεγαστικά επιδόματα. Το διαθέσιμο εισόδημα είναι το ισοδύναμο εισόδημα των νοικοκυριών μετά την πληρωμή των φόρων εισοδήματος και των ασφαλιστικών εισφορών. Και τα δύο μεγέθη υπολογίζονται σε μονάδες αγοραστικής δύναμης.

Πόσο μεγαλύτερο γίνεται το πρόβλημα για τους φτωχότερους
Όπως φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα, η Ελλάδα έχει με διαφορά το υψηλότερο κόστος στέγασης μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με απλά λόγια, το μέσο νοικοκυριό στην Ελλάδα ξοδεύει το 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματος για τη στέγη. Ακολουθεί η Δανία με σχεδόν δέκα μονάδες λιγότερες, στο 26,3% ενώ ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι 19,2%. Είναι πέρα από σαφές ότι πρόκειται για μία επίδοση, η οποία δείχνει τις τεράστιες συνέπειες που προκύπτουν για τα νοικοκυριά.

Είναι προφανές ότι το κόστος στέγασης επιβαρύνει σαφώς περισσότερο τα ελληνικά νοικοκυριά σε σχέση με όλες τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όμως τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα αν φύγουμε από το μέσο νοικοκυριό και εστιάσουμε στα φτωχότερα. Είναι χαρακτηριστικό ότι το διάγραμμα που ακολουθεί δείχνει το κόστος στέγασης για τα νοικοκυριά με εισόδημα κάτω από το 60% του διάμεσου εισοδήματος.

Τα παραπάνω στοιχεία είναι αποκαρδιωτικά, καθότι τα φτωχά νοικοκυριά ξοδεύουν σχεδόν τα 2/3 του διαθέσιμου εισοδήματός τους για την κάλυψη των αναγκών στέγασης. Η Ελλάδα παραμένει φυσικά στην πρώτη θέση με δεύτερη τη Δανία. Ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι στο 36,9%, δηλαδή ελάχιστα υψηλότερο από τον μέσο όρο των νοικοκυριών στην Ελλάδα. Με άλλα λόγια, το ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος που δαπανά για τη στέγαση ένα μέσο ελληνικό νοικοκυριό είναι περίπου ίσο με το ποσοστό που ξοδεύει ένα φτωχό ευρωπαϊκό νοικοκυριό.

Είναι πρόσφατο το πρόβλημα;
Αξίζει, τέλος, να δούμε τη διαχρονική εξέλιξη του κόστους στέγασης στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση για να δούμε αν το πρόβλημα είναι σχετικά πρόσφατο ή υπήρχε από το παρελθόν. Το παρακάτω διάγραμμα δείχνει την εξέλιξη του κόστους στέγασης στην Ελλάδα (από το 2004) και την Ευρωπαϊκή Ένωση (από το 2010).

Όπως φαίνεται, το πρόβλημα δεν είναι εντελώς πρόσφατο. Το 2010 το κόστος στέγασης ήταν 29% του διαθέσιμου εισοδήματος στην Ελλάδα και 21,5% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διαφορά ήταν ήδη σημαντική, ωστόσο, μέχρι το 2014 έφτασε στο 42,5% σχεδόν διπλάσιο από το 22,4% της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Φαίνεται ότι η περίοδος του μνημονίου προκάλεσε μεγάλη επιδείνωση του προβλήματος, προφανώς λόγω της απότομης μείωσης των εισοδημάτων. Από το 2015 το κόστος στέγασης παρουσίασε αργή πτώση φτάνοντας στο 40,9% το 2018 η οποία στη συνέχεια επιταχύνθηκε πέφτοντας στο 34,2% το 2021. Όμως, από το 2022 και έπειτα, το κόστος στέγασης καταγράφει και πάλι αυξητική τάση για να φτάσει στο 35,5% το 2024.

The post Πρωτιά της Ελλάδας στο κόστος στέγασης – Πόσο επιβαρύνονται οι φτωχότεροι appeared first on ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.

Πληθαίνουν οι θλιβερές πρωτιές για την Ελλάδα και στο θέμα της στέγασης, όπως αποτυπώνεται στη φετινή έκθεση της Eurostat – με στοιχεία για το 2023.

Η Ελλάδα έχει μακράν το υψηλότερο ποσοστό πολιτών που επιβαρύνονται υπερβολικά από το στεγαστικό κόστος. Το κατώφλι της «υπερβολικής επιβάρυνσης» κόστους στέγασης έχει οριστεί από την Εurostat στο 40% του συνολικού διαθέσιμου εισοδήματος.

Στην Ελλάδα το 31% όσων ζουν στις πόλεις και το 25% όσων ζουν στην ύπαιθρο, ανήκει με τη βούλα στην κατηγορία όσων γονατίζουν από το βάρος του κόστους στέγασης. Για τους ενοικιαστές τα ποσοστά υπερβολικής στεγαστικής επιβάρυνσης είναι υπερδιπλάσια, αγγίζοντας το 79%, με βάση αντίστοιχη έρευνα της Eurostat.

Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης, στη Ρουμανία, όπου πλέον ο μέσος ετήσιος μισθός είναι υψηλότερος από την Ελλάδα (17.739 ευρώ, έναντι 17.000 στη χώρα μας), μόλις το 7,4% του πληθυσμού των πόλεων πληρώνει πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγαση.

Στην Ουγγαρία, όπου ο μισθός είναι πολύ κοντά στην Ελλάδα (16.900 ευρώ), η υπερβολική στεγαστική επιβάρυνση πλήττει το 9,6% του αστικού πληθυσμού.

Ο μέσος όρος υπερβολικής στεγαστικής επιβάρυνσης στην ΕΕ είναι 10,6% για τις πόλεις και 7% για τα χωριά.

Το 35% του εισοδήματος για στέγαση
Σύμφωνα με τη Εurostat, οι Έλληνες πληρώνουν κατά μέσο όρο το 35,2% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για έξοδα στέγασης, επίσης το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ.

Ο μέσος όρος στην ΕΕ είναι 19,7%. Στην Ουγγαρία και τη Ρουμανία το κόστος στέγασης ανέρχεται στο 19% του μέσου διαθέσιμου εισοδήματος – κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Η κάτω γραμμή δείχνει τα ποσοστά νοικοκυριών με καθυστερήσεις λογαριασμών στην ΕΕ (9,3%) Η πάνω γραμμή δείχνει τα ίδια ποσοστά στην Ελλάδα (47,3%)- πέντε φορές υψηλότερα

Ο ένας τους δύο με εκκρεμείς οφειλές στέγασης
Η τρίτη αρνητική πρωτιά είναι το ποσοστό των νοικοκυριών που έχουν εκκρεμείς οφειλές λογαριασμών, ενοίκιων και δόσεων ενυπόθηκων δανείων. Σχεδόν ο ένας στους δύο στην Ελλάδα (47,3%) μένει πίσω στις πληρωμές των πάγιων στεγαστικών εξόδων, όταν το ανστίστοιχο ποσοστό στην ΕΕ είναι 9,3%. Πρόκειται ίσως για την πλέον χαρακτηριστική ένδειξη οικονομικής ασφυξίας των νοικοκυριών, που παλεύουν απλώς για να μη βουλιάξουν στις οφειλές.

Στην Ουγγαρία εκκρεμείς οφειλές για πάγια έξοδα στέγασης έχει το 10,8% του πληθυσμού και στη Ρουμανία το 14,4%.

Υποχωρεί η ιδιοκατοίκηση
Στην Ελλάδα το ποσοστό της ιδιοκατοίκησης υποχωρεί με ταχύ ρυθμό, προσεγγίζοντας πλέον τον ευρωπαϊκό μέσο όρο: Το 2023 σε ιδιόκτητη κατοικία έμενε το 69,6% των νοικοκυριών σε πανελλαδικό επίπεδο – από 73,9% το 2020.

Αντίστοιχα οι ενοικιαστές στην Ελλάδα ανέρχονται στο 30,4%, έναντι 26,1% το 2020.

Στην Ευρώπη των 27 σε ιδιόκτητη κατοικία διαμένει το 69,2% του πληθυσμού και το 30,8% νονικιάζει.

Στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα τα ποσοστά ιδιοκατοίκησης εκτιμάται ότι έχουν υποχωρήσει ως και κάτω από 65%, όπως έχει αναφέρει η επικεφαλής του τομέα ανάλυσης αγοράς ακινήτων της Τράπεζας της Ελλάδας κ. Βασιλική Βλαχοστεργίου.

Αυτό σημαίνει ότι πάνω από ένας στους τρεις κατοίκους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης ζουν στο ενοίκιο, με όλο και περισσότερους νέους να ανήκουν στις τάξεις της «Generation Rent».

Τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκατοίκησης καταγράφονται στη Ρουμανία (96%), τη Σλοβακία (94%), την Κροατία και την Ουγγαρία (91% αμφότερες).

Στενότητα χώρου
Τα νοικοκυριά στην Ελλάδα ζουν πιο «στριμωγμένα» από το μέσο όρο της ΕΕ και σε επίπεδο τετραγωνικών.

Όπως αναφέρει η έκθεση της Εurostat, ένας από τους τρόπους να μετρηθεί η ποιότητα της στέγης είναι και ο μέσος όρος των δωματίων που αντιστοιχούν ανά άτομο.

Το 2023 στην Ελλάδα αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο 1,3 δωμάτια ανά άτομο, έναντι 1,6 δωμάτια στο μέσο όρο της ΕΕ.

Σε πιο στενάχωρα σπίτια από εμάς ζουν μόνο οι Κροτάτες, οι Ρουμάνοι, οι Σλοβάκοι και οι Πολωνοί.

Σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο είναι στην Ελλάδα το ποσοστό των νοικοκυριών που δεν μπορούν ζεστάνουν επαρκώς το σπίτι τους το χειμώνα – 19,2% έναντι 10,6%

Είναι το 5ο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, με πρώτες την Ισπανία, Πορτογαλία, Βουλγαρία και Λιθουανία.

Τέλος, βρισκόμαστε στον πάτο της ΕΕ στο θέμα της ενεργειακής αναβάθμισης των κατοικιών. Το 2023 μόλις το 11,9% του πληθυσμού από 16 ετών και άνω ζούσε σε νοικοκυριά που είχαν προβεί σε ενεργειακή αναβάθμιση την τελευταία πενταετία. Πρόκειται για το χαμηλότερ ποσοστό στην ΕΕ των 27, μετά τη Μάλτα (8,4%)

Κατά μέσο όρο στην ΕΕ ο ένας στους τέσσερις (25,5%) έχει αναβαθμίσει ενεργειακά την κατοικία του, με τα υψηλότερα ποσοστά να παρατηρούνται στην Ολλανδία (58,5%) και στην Εσθονία (46,7%)

The post Eurostat: Οι τρεις αρνητικές πρωτιές της Ελλάδας στο κόστος στέγασης appeared first on ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.

Η αλματώδη αύξηση στις τιμές των κατοικιών και των ενοικίων αποτελεί μια πραγματικότητα και αποτυπώνεται με ξεκάθαρο τρόπο στην ακτινογραφία του στεγαστικού τομέα στην Ευρώπη (Housing in Europe) που παρουσιάζει η EUROSTAT.
Ανάμεσα στα πολλά και ενδιαφέροντα στοιχεία βρίσκεται ο δείκτης κόστους επιβάρυνσης για τη στέγαση στην ΕΕ (2022). Τα υψηλότερα ποσοστά που παρατηρήθηκαν στις πόλεις καταγράφονται στην Ελλάδα (27,3%) και τη Δανία (22,5%) και τα χαμηλότερα στη Σλοβακία (2,3%) και την Κροατία (2,6%) με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο να βρίσκεται είναι στο 10,6%.

Η αρνητική πρωτιά για τη χώρα μας αφορά και τις αγροτικές περιοχές καθώς βρισκόμαστε πρώτη στη σχετική λίστα (24,2%) με τη Βουλγαρία (18,1%) να ακολουθεί. Τα χαμηλότερα ποσοστά παρατηρούνται στη Μάλτα (0,2%) και την Κύπρο (0,5%) ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι στο 6,6%.

Τι ποσά αφιερώνουμε για στέγαση
Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία που αφορούν το μερίδιο του κόστους στέγασης με βάση το συνολικό διαθέσιμο εισόδημα. Κατά μέσο όρο στην ΕΕ, το 19,6% του διαθέσιμου εισοδήματος κατευθύνεται στο κόστος στέγασης. Αυτό διέφερε μεταξύ των κρατών μελών, με τα υψηλότερα ποσοστά να παρατηρούνται στην Ελλάδα (34,2%), τη Δανία (25,4%) και τη Γερμανία (24,5%).

Ιδιοκτήτες ή ενοικιαστές;
Ένα άλλο ζήτημα που «μετράει» η έρευνα αφορά την ιδιοκατοίκηση. Το 69% του πληθυσμού της ΕΕ ζει σε νοικοκυριό που είχε την ιδιοκτησία του σπιτιού που διαμένει ενώ το υπόλοιπο 31% ζει σε ενοικιαζόμενα διαμερίσματα ή κατοικίες. Τα υψηλότερα ποσοστά ιδιοκτησίας παρατηρήθηκαν στη Ρουμανία (το 95% του πληθυσμού ζει σε νοικοκυριό που κατείχε δικό το σπίτι του), τη Σλοβακία (93%), την Κροατία (91%) και την Ουγγαρία (90%).
Σε όλα τα κράτη μέλη, εκτός από τη Γερμανία, η ιδιοκατοίκηση υπερτερεί. Στη Γερμανία, το 53% του πληθυσμού είναι ενοικιαστές. Ακολουθούν η Αυστρία (49%) και η Δανία (40%). Στην Ελλάδα ιδιόκτητη κατοικία έχει έχει το 72,8%.

Διαμέρισμα ή κατοικία;
Με το μέσο όσο στην ΕΕ που ζει σε κατοικία στην ΕΕ να φθάνει το 52% του πληθυσμού σχεδόν έξι στους δέκα Έλληνες (το 58,2%) ζουν σε διαμερίσματα και περίπου τέσσερις στους δέκα (41,8%) σε κατοικία. Τα υψηλότερα ποσοστά διαμονής σε κατοικίες τα συναντάμε στην Ιρλανδία (89%), την Ολλανδία (79%), την Κροατία και το Βέλγιο (77%).

Τα χαρακτηριστικά των σπιτιών
Το τυπικό μέγεθος της ελληνικής κατοικίας είναι μικρότερο από το ευρωπαϊκό σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας. Σε κάθε άτομο αντιστοιχούσαν 1,3 δωμάτια έναντι 1,6 που είχαν κατά μέσο όρο στη διάθεσή τους οι κάτοικοι της ΕΕ. Με βάση έναν άλλο δείκτη, το μέσο ελληνικό νοικοκυριό αποτελείται από 2,6 άτομα έναντι 2,3 στην ΕΕ.

Όσον αφορά την ποιότητα στέγασης το 28% των Ελλήνων έχουν περιορισμένο χώρο στα σπίτια που ζουν, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από της ΕΕ (16,8%). Μόνο το 11,3% ζουν σε σπίτια που η έκτασή τους είναι μεγαλύτερη από αυτή που έχουν ανάγκη έναντι 33,6% στην ΕΕ.

Στα αρνητικά στοιχεία συγκαταλέγεται και το γεγονός πως σχεδόν ένας στους πέντε Έλληνες (18,7%) δεν είχε τη δυνατότητα να ζεστάνει επαρκώς την οικία του, ποσοστό διπλάσιο από της ΕΕ (9,3%).

Εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου
Όσων αφορά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (προέρχεται από τα νοικοκυριά όταν καίνε ορυκτά καύσιμα για τη θέρμανση των σπιτιών τους, το μαγείρεμα και τον κλιματισμό). Αυτό αντιστοιχεί σε 733 κιλά ανά κάτοικο στην ΕΕ το 2021, από 914 κιλά το 2010.

Το 2021, οι μεγαλύτερες τιμές παρατηρούνται στο Λουξεμβούργο (1.636 kg κατά κεφαλήν), την Ιρλανδία (1.347 kg) και το Βέλγιο (1.400 kg). Από την άλλη πλευρά, η χαμηλότερη τιμή βρέθηκε στη Σουηδία (26 kg), την Πορτογαλία (150 kg) και τη Μάλτα (168 kg). Η χώρα μας βρίσκεται χαμηλότερα από το ευρωπαϊκό μ.ο. με 561,6 kg.

Εξέλιξη των τιμών
Εξετάζοντας την τάση των τιμών των κατοικιών μεταξύ 2010 και 2022, παρατηρείται μια σταθερή ανοδική τάση από το 2013 με ιδιαίτερα μεγάλες αυξήσεις μεταξύ 2015 και 2022.

Συνολικά, σημειώθηκε αύξηση 47% μεταξύ 2010 και 2022. Υπήρξαν αυξήσεις σε 24 κράτη μέλη και μειώσεις σε 2 κατά την περίοδο αυτή (τα στοιχεία για την Ελλάδα δεν είναι διαθέσιμα) . Οι μεγαλύτερες αυξήσεις παρατηρήθηκαν στην Εσθονία (+192%), την Ουγγαρία (+172%) και το Λουξεμβούργο (+135%), ενώ μειώσεις καταγράφηκαν στην Ιταλία (-9%) και την Κύπρο (-5%).

Τα ενοίκια στην ΕΕ αυξήθηκαν σταθερά από το 2010 έως το 2022 – συνολικά κατά 18% καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου. Υπήρξε αύξηση σε όλα τα κράτη μέλη εκτός από την Ελλάδα (-25%). Οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφηκαν στην Εσθονία (+210%), τη Λιθουανία (+144%) και την Ιρλανδία (+84%). Στην Κύπρο η αύξηση ήταν µόλις +0,2%.

Μεταξύ 2010 και 2022 στην ΕΕ, ο πληθωρισμός ήταν 28%. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο ετήσιος πληθωρισμός ήταν σαφώς υψηλότερος το 2022 με 9,2%. Υπήρξε πληθωρισμός σε όλα τα κράτη μέλη κατά την περίοδο 2010-2022, με τις υψηλότερες τιμές στην Εσθονία (56%), την Ουγγαρία (53%), τη Λιθουανία (49%) και τη Ρουμανία (47%).

Οι χαμηλότερες αυξήσεις τιμών παρατηρήθηκαν στην Ελλάδα (12%), την Κύπρο και την Ιρλανδία (και οι δύο 16%).

Το κόστος στέγασης σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Το υψηλότερο κόστος στέγασης το 2022 σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ διαπιστώθηκε στην Ιρλανδία (112% πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ), το Λουξεμβούργο (87% πάνω από τον μέσο όρο) και τη Δανία (82% πάνω από τον μέσο όρο).

Τα χαμηλότερα, από την άλλη πλευρά, παρατηρήθηκαν στη Βουλγαρία (63% κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ) και την Πολωνία (60% κάτω).

Οι τιμές κατασκευής νέων κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν επίσης κατά την περίοδο 2010-2022, ιδίως από το 2016 και μετά, και ιδιαίτερα σημαντικά από το 2021 έως το 2022. Η αύξηση κατά τη διάρκεια ολόκληρης της περιόδου ήταν 40%. Μεταξύ των κρατών μελών, οι μεγαλύτερες αυξήσεις παρατηρήθηκαν στην Ουγγαρία (+124%), τη Βουλγαρία (+103%) και τη Ρουμανία (+97%). Η Ελλάδα ήταν το μόνο κράτος μέλος που κατέγραψε μείωση (-1%).

The post Πρωταθλήτρια στο κόστος στέγασης η Ελλάδα appeared first on ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.

Σχεδόν το 1/3 των εισοδημάτων τους πληρώνουν οι Ελληνες σε ενοίκια για να εξασφαλίσουν τη στέγασή τους, με το ποσό αυτό να αυξάνεται σημαντικά όταν προστίθενται τα υπόλοιπα έξοδα στέγασης, όπως λογαριασμοί για φως, θέρμανση, νερό και τηλέφωνο.

Σύμφωνα με στοιχεία ερευνών εταιρειών ακινήτων, η αύξηση των ενοικίων ξεπέρασε το 30% στο διάστημα της τελευταίας πενταετίας με τις προβλέψεις να μη βλέπουν αποκλιμάκωση αλλά αύξηση και το 2023 που ενδέχεται να κυμανθεί από 3% έως και 7%.Η αύξηση αυτή στις τιμές των ενοικιαζόμενων κατοικιών ήταν αποτέλεσμα μιας σειράς παραγόντων που άλλαξαν τα δεδομένα σε μια αγορά που τις προηγούμενες δεκαετίες ήταν διαφορετική.

Το γεγονός ότι την τελευταία δεκαετία υποχώρησε αριθμός των κατοικιών που αγοράστηκαν από νοικοκυριά ως πρώτες κατοικίες, εξαιτίας της μείωσης του αριθμού των εκταμιεύσεων στεγαστικών δανείων από τις τράπεζες, ώθησε προς τα πάνω τη ζήτηση για ενοικίαση. Το συνολικό ύψος των νέων στεγαστικών δανείων, παρότι καταγράφει άνοδο από το 2020, παραμένει ακόμα σε χαμηλά επίπεδα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ερευνας Τραπεζικών Χορηγήσεων της Τράπεζας της Ελλάδος, το τρίτο τρίμηνο του 2022 σημειώθηκε μείωση της ζήτησης στεγαστικών δανείων για δεύτερο συνεχόμενο τρίμηνο, μετά δύο έτη συνεχούς αύξησης της ζήτησης, εξαιτίας της συρρίκνωσης των εισοδημάτων των νοικοκυριών και της ανασφάλειας που δημιούργησε η ενεργειακή κρίση.

Παράλληλα η ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων στην Αθήνα αλλά και σε άλλες πόλεις της χώρας αφαίρεσε μέρος των διαθέσιμων ακινήτων για μακροπρόθεσμη ενοικίαση και εκτίναξε τις τιμές των ενοικίων, ενώ η αύξηση της ζήτησης για αγορές κατοικιών από το εξωτερικό (13,3% το εννεάμηνο του 2022 έναντι 34,8% την αντίστοιχη περίοδο του 2021) περιόρισε το διαθέσιμο απόθεμα των προς ενοικίαση ακινήτων. Οσυνδυασμός όλων αυτών μεταμόρφωσε την εικόνα στην αγορά κάνοντας το ενοίκιο ακριβή υπόθεση για τον Ελληνα.

Τρεις στους δέκα νοικιάζουν σπίτι
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οι Ελληνες δαπάνησαν το 27,1% του εισοδήματός τους για την πληρωμή ενοικίου βάζοντας τη χώρα στην πρώτη εξάδα ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ με το υψηλότερο κόστος αναφορικά με το εισόδημα των πολιτών. Στις χώρες της ΕΕ σχεδόν επτά στα δέκα νοικοκυριά είχε ιδιόκτητο σπίτι, ενώ το υπόλοιπο 30% ζούσε σε ενοικιαζόμενες κατοικίες με το ποσοστό των ενοικιαστών να φτάνει στην Ελλάδα στο 26,7% όταν το 2015 ήταν στο 15,4%, καθώς περιορίστηκε στη χώρα μας σημαντικά ο αριθμός εκείνων που προχώρησαν σε αγορά κατοικίας.

Αν κάποιοςεξετάσει τις συνολικές δαπάνες που αφορούν τηστέγαση στην Ελλάδα θα δει ότι αυτές άγγιξαν το 32,4% το 2021, δημιουργώντας, μάλιστα, προβλήματα στην εξυπηρέτηση των υποχρεώσεων για πολλά νοικοκυριά, είτε αυτές αφορούσαν λογαριασμούς στεγαστικών δανείων, ενοικίων ή υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.

Η κατάσταση φαίνεται να επιβάρυνε τοήδη δύσκολο περιβάλλον που υπήρχε. Αρκεί να δει κανείς τα στοιχεία της Eurostat, σύμφωνα με τα οποία το 2021 το ποσοστό εκείνων που παρουσίασαν καθυστερήσεις στις πληρωμές για κόστη στέγασης (ενοίκιο ή στεγαστικόκαι λογαριασμοί) έφτασε στην Ελλάδα το 2021 στο 36,4% και στην πρώτη θέση, με τη Βουλγαρία να ακολουθεί με 20,4%, την Κύπρο με 17,3%, την Κροατία με 16,6%, την Ισπανία με 14,3% και την Ιρλανδία με 13,6%. Χαμηλότερα ήταν τα ποσοστά σε Τσεχία (2,4%), Ολλανδία (2,6%), Βέλγιο (4,2%) και Αυστρία (4,8%).

Χειρότερη ήταν η εικόνα μεταξύ εκείνων που ενοικίαζαν κατοικία καθώς στη χώρα μας 74,2% των ενοικιαστών, σύμφωνα με την Eurostat, δαπανούν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για την κάλυψη των αναγκών στέγασής τους και στην πλειονότητά τους έχουν χαμηλότερα εισοδήματα σε σχέση με εκείνους που έχουν ιδιόκτητη κατοικία ή κατοικία με στεγαστικό δάνειο. Με βάση την ΕΛΣΤΑΤ, στο διάστημα Φεβρουαρίου 2022 – Φεβρουαρίου 2023 τα μισθώματα κατοικιών στην Ελλάδα παρουσίασαν επιπλέον αύξηση κατά 4%, γεγονός που δείχνει ότι οι επιβαρύνσεις συνεχίζονται ως προς τα ενοίκια.

Τι βλέπει η αγορά για το μέλλον. Ενώ το βάρος του ενοικίου αποτελεί μεγάλο βραχνά για τα νοικοκυριά, η αγορά δεν βλέπει άμεση αποκλιμάκωση.

Στην αγορά κατοικιών, οι τιμές των διαμερισμάτων κατέγραψαν σημαντική αύξηση μέχρι το τρίτο τρίμηνο του 2022. Σύμφωνα με την ΤτΕ, στο διάστημα Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2022 οι τιμές των διαμερισμάτων εμφανίστηκαν αυξημένες κατά 10,4% σε ετήσια βάση συνεχίζοντας την αυξητική πορεία του 2021 που ήταν στο6,8%. Στην αύξηση αυτή των τιμών των κατοικιών, για το σύνολο της χώρας, το εννεάμηνο του 2022 συνέβαλαν σημαντικά οι υψηλοί ρυθμοί αύξησης των τιμών κυρίως στα δύο μεγάλα αστικά κέντρα, δηλαδή της Αθήνας (12%) και της Θεσσαλονίκης (10,5%) και, σε μικρότερο ποσοστό, οι υπόλοιπες μεγάλες πόλεις κατά 9,4%.
Δεδομένων αυτών των στοιχείων αλλά και του ότι έχει αυξηθεί σημαντικά το κόστος κατασκευής δεν αναμένεται σημαντική αύξηση του αποθέματος των διαθέσιμων κατοικιών προς ενοικίαση με ό,τι αυτόμπορεί να σημαίνει για το ύψος των ενοικίων που διαμορφώνεται. Το πρόβλημα της ακριβής στέγης που απασχολεί τα νοικοκυριά προβληματίζει και την κυβέρνηση, η οποία θέτει σε εφαρμογή τη χορήγηση των πρώτων χαμηλότοκων στεγαστικών δανείων σε νέους ή νέα ζευγάρια έως 39 ετών για αγορά πρώτης κατοικίας, στο πλαίσιο του προγράμματος «Σπίτι μου». Επίσης, πρόκειταινα διατεθούν τουλάχιστον 1.000 διαμερίσματα ως κοινωνικές κατοικίες σε νέους, ηλικίας 25-39 ετών, δικαιούχους του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος, χωρίς ιδιόκτητη πρώτη κατοικία.

The post Στην Ελλάδα το υψηλότερο κόστος στέγασης στην Ευρώπη appeared first on ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ.