Προϋπολογισμός 2027: «Ασφυξία» στους δήμους
- «Μαύρη Τρύπα» 200 εκ. ευρώ και αυξημένα λειτουργικά κόστη απειλούν την Τοπική Αυτοδιοίκηση
Σε τροχιά βίαιης δημοσιονομικής προσαρμογής αναγκάζει τους Δήμους και τις Περιφέρειες της χώρας το Προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2027. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια «διπλή μέγγενη»: από τη μία πλευρά βλέπει τις κρατικές χρηματοδοτήσεις να μειώνονται δραματικά και από την άλλη καλείται να απορροφήσει το αυξημένο μισθολογικό κόστος των υπαλλήλων της, χωρίς επιπλέον κρατική στήριξη. Οι αιρετοί προειδοποιούν για τον κίνδυνο «παγώματος» τοπικών έργων, αλλά και για την πιθανότητα αύξησης των δημοτικών τελών προκειμένου να μην καταρρεύσουν τα ταμεία.
Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, εφαρμόζοντας τις αυστηρές προδιαγραφές του νέου Λογιστικού Πλαισίου (Π.Δ. 54/2018) και του αναθεωρημένου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ν. 5314/2026), σφίγγει περαιτέρω το ζωνάρι για τους ΟΤΑ, περιορίζοντας δραστικά την οικονομική τους αυτονομία.
Η μεγαλύτερη πληγή για τα οικονομικά των Δήμων εντοπίζεται στο σκέλος των άμεσων κρατικών μεταβιβάσεων, οι οποίες εμφανίζουν καθίζηση ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ.
Η κεντρική διοίκηση αποδίδει αυτή τη μείωση στην ολοκλήρωση των μεγάλων έργων υποδομής που χρηματοδοτούνταν από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ). Ωστόσο, για την Αυτοδιοίκηση, η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε ένα τεράστιο επενδυτικό κενό. Οι Δήμοι καλούνται πλέον να παλέψουν μέσα σε ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό περιβάλλον για να απορροφήσουν κονδύλια από το ΕΣΠΑ και το Εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, με τον κίνδυνο να μείνουν ημιτελή κρίσιμα τοπικά έργα να είναι ορατός.
Υπό κρατικό έλεγχο οι ΚΑΠ
Την ίδια στιγμή, οι Δήμαρχοι εκφράζουν έντονες ανησυχίες για τη θεσμική υποβάθμιση του ρόλου τους, καθώς η κατανομή των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) καθίσταται πλέον άμεσα εξαρτώμενη από υπουργικές αποφάσεις. Η εξέλιξη αυτή αφαιρεί από την Αυτοδιοίκηση τη δυνατότητα μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, μετατρέποντας τους Δήμους σε «ικέτες» της κεντρικής εξουσίας για την κάλυψη ακόμη και βασικών καθημερινών αναγκών.
Το παράδοξο του προϋπολογισμού του 2027 είναι ότι, ενώ μειώνει τα έσοδα των Δήμων, αυξάνει κατακόρυφα τις υποχρεώσεις τους. Οι θετικές και δίκαιες αυξήσεις προς τους δημοσίους υπαλλήλους—όπως η καθιέρωση του μόνιμου επιδόματος εορτών ύψους 500 ευρώ μικτά και η ανοδική πορεία του κατώτατου μισθού—δεν συνοδεύονται από αντίστοιχη κρατική επιχορήγηση προς τους ΟΤΑ.
Αυτό σημαίνει ότι οι Δήμοι πρέπει να βρουν οι ίδιοι τα χρήματα για να καλύψουν το αυξημένο κόστος μισθοδοσίας του προσωπικού τους.
Η εξίσωση για το 2027 φαντάζει σχεδόν αδύνατο να λυθεί χωρίς απώλειες για τους δημότες. Οι οικονομικές υπηρεσίες των Δήμων βρίσκονται μπροστά σε ένα σκληρό δίλημμα:
• Είτε θα προχωρήσουν σε περικοπές κοινωνικών δομών (όπως παιδικοί σταθμοί, ΚΑΠΗ, προγράμματα «Βοήθεια στο Σπίτι») και συντήρησης του αστικού περιβάλλοντος,
• Είτε θα αναγκαστούν να μετακυλήσουν το βάρος στους φορολογούμενους μέσω της αύξησης των δημοτικών τελών.
