Μια νέα διαδικασία δίνει πλέον τη δυνατότητα σε επιχειρήσεις, φυσικά πρόσωπα και νομικές οντότητες να ζητούν από την ΑΑΔΕ δεσμευτική ερμηνεία της φορολογικής και τελωνειακής νομοθεσίας πριν προχωρήσουν σε συγκεκριμένες μελλοντικές πράξεις ή συναλλαγές. Η διαδικασία τέθηκε σε ισχύ από την 1η Οκτωβρίου, με το κόστος να φτάνει έως και τις 50.000 ευρώ.
Το τοπίο αλλάζει για όσους βρίσκονται μπροστά σε σύνθετες φορολογικές αποφάσεις και θέλουν να γνωρίζουν εκ των προτέρων πώς θα αντιμετωπίσει η φορολογική διοίκηση μια συγκεκριμένη συναλλαγή. Από την 1η Οκτωβρίου 2026 τέθηκε σε εφαρμογή ο θεσμός των Φορολογικών Δεσμευτικών Απαντήσεων, μέσω του οποίου η ΑΑΔΕ μπορεί να τοποθετείται εκ των προτέρων για την εφαρμογή της φορολογικής ή τελωνειακής νομοθεσίας σε συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που δεν έχουν ακόμη πραγματοποιηθεί.
Η διαδικασία αφορά φυσικά και νομικά πρόσωπα, καθώς και νομικές οντότητες, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει πραγματικό και συγκεκριμένο ερμηνευτικό ζήτημα. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για έναν μηχανισμό γενικών φορολογικών οδηγιών, αλλά για απαντήσεις που συνδέονται με μια συγκεκριμένη μελλοντική πράξη ή συναλλαγή.
Η Φορολογική Δεσμευτική Απάντηση μπορεί να αφορά ζητήματα που σχετίζονται ακόμη και με την εφαρμογή της γενικής διάταξης κατά της φοροαποφυγής ή με αντικαταχρηστικές ρήτρες Συμβάσεων Αποφυγής Διπλής Φορολογίας. Με αυτόν τον τρόπο, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να έχει μια επίσημη θέση της φορολογικής διοίκησης πριν αναλάβει τη συγκεκριμένη οικονομική δραστηριότητα.
Η δυνατότητα αυτή, ωστόσο, δεν είναι χωρίς κόστος. Η διαδικασία προβλέπει παράβολο που συνολικά κυμαίνεται από 10.000 έως 50.000 ευρώ, ανάλογα με την πολυπλοκότητα και τον αριθμό των ζητημάτων, τη νομική μορφή του αιτούντος και το εάν ζητείται επίσπευση της εξέτασης. Η αρχική καταβολή για την υποβολή της αίτησης ανέρχεται σε τουλάχιστον 3.500 ευρώ, σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο που θεσπίστηκε τον Μάιο.
Η κανονική προθεσμία για την έκδοση της απάντησης είναι έως 150 ημέρες από την παραλαβή πλήρους αίτησης, των απαιτούμενων δικαιολογητικών και την καταβολή του συνολικού παραβόλου. Σε περίπτωση επίσπευσης, η διαδικασία μπορεί να ολοκληρωθεί σε 90 ημέρες, με την αντίστοιχη προσαύξηση του κόστους.
Υπάρχουν, παράλληλα, σαφή όρια στο πεδίο εφαρμογής. Δεν μπορούν να ζητηθούν τέτοιες απαντήσεις για θέματα προέγκρισης μεθοδολογίας ενδοομιλικής τιμολόγησης, για ζητήματα εφαρμογής αλλοδαπού δικαίου στην Ελλάδα ή για υποθέσεις στις οποίες έχει ήδη ασκηθεί ενδικοφανής προσφυγή στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών ή έχει κατατεθεί ένδικο βοήθημα. Εκτός διαδικασίας παραμένουν επίσης τα ερωτήματα που ζητούν απλώς γενικές οδηγίες, καθώς και τα αμιγώς υποθετικά ή καταχρηστικά ερωτήματα.
Σημαντικό είναι και το ζήτημα της δεσμευτικότητας. Η απάντηση δεσμεύει τη Φορολογική Διοίκηση απέναντι στον φορολογούμενο για όσο διάστημα παραμένουν ίδια τα πραγματικά περιστατικά και το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο. Ο ίδιος ο φορολογούμενος, ωστόσο, δεν υποχρεώνεται να ακολουθήσει την ερμηνεία που του δόθηκε.
Οι Φορολογικές Δεσμευτικές Απαντήσεις αποκτούν έτσι διπλό χαρακτήρα: από τη μία πλευρά λειτουργούν ως εργαλείο φορολογικής ασφάλειας για σύνθετες μελλοντικές συναλλαγές και, από την άλλη, δημιουργούν ένα πιο συγκεκριμένο πλαίσιο για την ερμηνεία των φορολογικών κανόνων από τη διοίκηση. Οι απαντήσεις δημοσιοποιούνται ανωνυμοποιημένες ή ψευδωνυμοποιημένες, ενώ προβλέπεται προστασία πληροφοριών που αφορούν εμπορικά, επιχειρηματικά ή επαγγελματικά μυστικά.
Μέχρι να τεθεί σε πλήρη παραγωγική λειτουργία η ειδική ηλεκτρονική εφαρμογή, οι αιτήσεις και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά υποβάλλονται μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Η νέα διαδικασία έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη επίπεδο προληπτικής φορολογικής ασφάλειας, κυρίως για υποθέσεις όπου μια λανθασμένη ερμηνεία πριν από μια συναλλαγή μπορεί να έχει σημαντικές οικονομικές συνέπειες.
