Σε σημαντική αλλαγή της αμερικανικής στρατιωτικής στάσης απέναντι στη Νότια Κορέα προχωρά ο Ντόναλντ Τραμπ, ζητώντας από το Πεντάγωνο να περιορίσει σημαντικά τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις των δύο χωρών. Η απόφαση, που ανακοινώθηκε λίγο πριν από την έναρξη των φετινών γυμνασίων, συνδέεται από τον Αμερικανό πρόεδρο τόσο με το υψηλό κόστος τους όσο και με τη δική του σχέση με τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας Κιμ Γιονγκ Ουν.
Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ δημιουργεί νέα δεδομένα για την αμερικανονοτιοκορεατική συμμαχία και την ασφάλεια στην Ανατολική Ασία. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι έδωσε εντολή στον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκεθ να μειώσει σημαντικά την κλίμακα των κοινών στρατιωτικών ασκήσεων, υποστηρίζοντας ότι οι συγκεκριμένες δραστηριότητες είναι ιδιαίτερα δαπανηρές και στέλνουν, κατά την άποψή του, ένα λανθασμένο και εχθρικό μήνυμα προς την Πιονγκγιάνγκ.
Η απόφαση έρχεται την ώρα που οι ΗΠΑ και η Νότια Κορέα ξεκινούν την ετήσια άσκηση «Ulchi Freedom Shield». Τα γυμνάσια έχουν σχεδιαστεί για να ενισχύουν την επιχειρησιακή ετοιμότητα απέναντι σε πιθανή επίθεση από τη Βόρεια Κορέα και περιλαμβάνουν πλέον, εκτός από συμβατικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, σενάρια που αφορούν κυβερνοεπιθέσεις, drones και ηλεκτρονικό πόλεμο. Οι φετινές ασκήσεις ξεκινούν στις 17 Αυγούστου και είναι προγραμματισμένο να διαρκέσουν έως τις 27 Αυγούστου.
Η σχέση με τον Κιμ Γιονγκ Ουν
Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά στοιχεία της απόφασης Τραμπ είναι η αναφορά του στη σχέση του με τον Κιμ Γιονγκ Ουν. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι διατηρεί «πολύ καλή σχέση» με τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας και εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για τη συμμετοχή των ΗΠΑ σε στρατιωτικές ασκήσεις που θεωρεί ότι μπορεί να λειτουργούν ως πρόκληση προς την Πιονγκγιάνγκ.
Η θέση αυτή θυμίζει την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, όταν μετά τη συνάντησή του με τον Κιμ το 2018 είχε ανακοινώσει την αναστολή μεγάλης κλίμακας αμερικανονοτιοκορεατικών στρατιωτικών ασκήσεων, χαρακτηρίζοντάς τες ακριβές και περιττές. Τα γυμνάσια επανήλθαν σταδιακά καθώς οι διπλωματικές προσπάθειες για την αποπυρηνικοποίηση της Βόρειας Κορέας δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα.
Η νέα απόφαση επομένως δεν αποτελεί εντελώς καινούργια προσέγγιση για τον Τραμπ. Αντίθετα, επαναφέρει μια λογική σύμφωνα με την οποία η μείωση της στρατιωτικής πίεσης μπορεί να δημιουργήσει περιθώριο για απευθείας διάλογο με την Πιονγκγιάνγκ.
Το Ιράν και η δυσαρέσκεια απέναντι στη Σεούλ
Στην απόφαση του Αμερικανού προέδρου υπάρχει όμως και μια δεύτερη διάσταση. Ο Τραμπ συνέδεσε την κίνησή του με τη στάση της Νότιας Κορέας απέναντι στις αμερικανικές ενέργειες για το Ιράν.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του, η Σεούλ δεν υποστήριξε την Ουάσιγκτον στις αμερικανικές επιχειρήσεις που σχετίζονται με το Ιράν, γεγονός που έχει προκαλέσει τη δυσαρέσκειά του. Η αναφορά αυτή δείχνει ότι η στρατιωτική συνεργασία στην Κορεατική Χερσόνησο εντάσσεται πλέον σε μια ευρύτερη συζήτηση για το τι περιμένει η αμερικανική κυβέρνηση από τους συμμάχους της σε άλλα μέτωπα.
Παράλληλα, ο Τραμπ έχει θέσει επανειλημμένα στο επίκεντρο το ζήτημα του οικονομικού επιμερισμού του κόστους μεταξύ των ΗΠΑ και των συμμάχων τους. Στην περίπτωση της Νότιας Κορέας, η συγκεκριμένη συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς περίπου 28.500 Αμερικανοί στρατιώτες παραμένουν σταθμευμένοι στη χώρα.
Η Νότια Κορέα συνεχίζει τις ασκήσεις
Παρά την αμερικανική απόφαση για περιορισμό της συμμετοχής, η Νότια Κορέα δεν ακύρωσε τα γυμνάσια. Οι ασκήσεις «Ulchi Freedom Shield» ξεκίνησαν κανονικά, με περίπου 18.000 Νοτιοκορεάτες στρατιωτικούς να συμμετέχουν, ενώ εξακολουθεί να υπάρχει αμερικανική και διεθνής συμμετοχή.
Η Σεούλ έχει παράλληλα αφήσει να εννοηθεί ότι επιθυμεί τη συνέχιση του διαλόγου για την Κορεατική Χερσόνησο και αναζητά τρόπους ώστε η αμερικανική παρουσία να λειτουργήσει ως παράγοντας σταθερότητας. Η πρώτη αντίδραση της νοτιοκορεατικής πλευράς δείχνει ότι η απόφαση της Ουάσιγκτον αντιμετωπίζεται με προσοχή, χωρίς όμως να οδηγεί σε διακοπή της στρατιωτικής συνεργασίας.
Ανησυχία για την αποτρεπτική ικανότητα
Η μείωση των κοινών ασκήσεων προκαλεί ερωτήματα και στο στρατιωτικό επίπεδο. Οι ασκήσεις δεν αποτελούν μόνο επίδειξη ισχύος, αλλά χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση των ενόπλων δυνάμεων σε πραγματικά ή προσομοιωμένα σενάρια κρίσης.
Η συγκυρία θεωρείται ιδιαίτερα ευαίσθητη, καθώς η Βόρεια Κορέα εξακολουθεί να αναπτύσσει το πυραυλικό και πυρηνικό της πρόγραμμα, ενώ έχει ενισχύσει τη στρατιωτική συνεργασία της με τη Ρωσία. Αμερικανοί και Νοτιοκορεάτες αξιωματούχοι αντιμετωπίζουν πλέον ένα περιβάλλον απειλών που περιλαμβάνει όχι μόνο πυραύλους και συμβατικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά και drones, κυβερνοεπιθέσεις και ηλεκτρονικό πόλεμο.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η συρρίκνωση των κοινών γυμνασίων μπορεί να επηρεάσει την επιχειρησιακή ετοιμότητα και την αποτρεπτική ισχύ της συμμαχίας. Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί ότι η μείωση της στρατιωτικής πίεσης μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία προϋποθέσεων για μια νέα διπλωματική προσέγγιση με τη Βόρεια Κορέα.
Ένα νέο τεστ για την αμερικανική παρουσία στην Ασία
Η απόφαση Τραμπ ανοίγει έτσι μια ευρύτερη συζήτηση για τον ρόλο των ΗΠΑ στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού. Για τη Νότια Κορέα, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία αποτελεί εδώ και δεκαετίες βασικό πυλώνα της εθνικής της ασφάλειας. Για την Ουάσιγκτον, η συμμαχία με τη Σεούλ αποτελεί σημαντικό στοιχείο της περιφερειακής στρατηγικής της απέναντι στη Βόρεια Κορέα αλλά και στο ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον της Ανατολικής Ασίας.
Το ερώτημα πλέον είναι εάν η μείωση των ασκήσεων θα αποτελέσει ένα προσωρινό μέτρο που θα συνδεθεί με νέα προσπάθεια προσέγγισης του Κιμ Γιονγκ Ουν ή εάν θα σηματοδοτήσει μια πιο μόνιμη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει τις στρατιωτικές της συμμαχίες.
Σε κάθε περίπτωση, η κίνηση του Τραμπ έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ισορροπία ασφαλείας στην Κορεατική Χερσόνησο παραμένει εύθραυστη. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να κρατήσει ανοιχτό το διπλωματικό κανάλι με την Πιονγκγιάνγκ, ενώ η Σεούλ εξακολουθεί να χρειάζεται την αμερικανική στρατιωτική ομπρέλα. Το εάν τα δύο αυτά στοιχεία μπορούν να συνυπάρξουν χωρίς να αποδυναμωθεί η αποτρεπτική ικανότητα της συμμαχίας θα αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά ζητήματα των επόμενων μηνών.
