Μισό εκατομμύριο σπίτια κλειστά: Γιατί μένουν αναξιοποίητα και πώς επιχειρεί να τα «ξεκλειδώσει» η κυβέρνηση

Περίπου 500.000 κατοικίες σε όλη τη χώρα παραμένουν κλειστές, στερώντας πολύτιμους χώρους από την αγορά και επιτείνοντας το πρόβλημα της στέγης. Το ερώτημα γιατί οι ιδιοκτήτες επιλέγουν να αφήνουν τα ακίνητα ανεκμετάλλευτα δεν έχει μία μόνο απάντηση, αλλά μια σειρά από λόγους που σχετίζονται με τη φορολογία, την κατάσταση των σπιτιών, αλλά και την ασφάλεια της επένδυσης.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να ενεργοποιήσει τους ιδιοκτήτες μέσα από κίνητρα και όχι τιμωρητικά μέτρα. Το οικονομικό επιτελείο δίνει έμφαση στη μείωση της φορολογίας στα ενοίκια και στις εκπτώσεις για ανακαινίσεις, αφήνοντας για την ώρα στο «ράφι» την ιδέα ενός φόρου στα κλειστά ακίνητα. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον που θα επιβραβεύει όσους επιστρέφουν τα σπίτια τους στην αγορά.

Οι βασικοί λόγοι που μένουν κλειστά τα ακίνητα

• Φορολογική επιβάρυνση: Ο ΕΝΦΙΑ και οι φόροι εισοδήματος συχνά «τρώνε» το όποιο εισόδημα από ενοίκια. Από το 2026 θα εφαρμοστούν νέοι συντελεστές που αναμένεται να ελαφρύνουν 160.000 ιδιοκτήτες.

• Κακή κατάσταση κατοικιών: Πολλά σπίτια είναι παλιά, με σοβαρές ελλείψεις σε υποδομές και υψηλό κόστος ανακαίνισης.

• Κληρονομικά εμπόδια: Ανολοκλήρωτες διαδικασίες αποδοχής κληρονομιάς ή διαφωνίες μεταξύ συνιδιοκτητών κρατούν τα ακίνητα «παγωμένα».

• Χαμηλή ζήτηση: Σε μη τουριστικές ή υποβαθμισμένες περιοχές, η ενοικίαση θεωρείται ασύμφορη.

• Αποτυχημένη βραχυχρόνια μίσθωση: Η υπερπροσφορά ακινήτων σε πλατφόρμες τύπου Airbnb και η μείωση εσόδων έκαναν αρκετούς ιδιοκτήτες να τα κλείσουν.

• Κακοπληρωτές ενοικιαστές: Αρκετοί ιδιοκτήτες διστάζουν να ξανανοικιάσουν μετά από εμπειρίες με απλήρωτα ενοίκια ή ζημιές.

Τι κάνουν άλλες χώρες

Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η πολιτική είναι πιο αυστηρή. Στη Γαλλία εφαρμόζεται ειδικός φόρος στα κενά ακίνητα, που φτάνει έως το 34% της αντικειμενικής αξίας. Στην Ισπανία οι δήμοι μπορούν να επιβάλλουν προσαυξήσεις έως και 150% στον φόρο ακίνητης περιουσίας αν ένα σπίτι παραμένει κενό για χρόνια. Αντίστοιχες πρακτικές συναντώνται στην Πορτογαλία, στον Καναδά και στην Καλιφόρνια, με στόχο να επιστραφούν τα σπίτια στην αγορά, ακόμη και μέσω δήμευσης για χρήση ως κοινωνικές κατοικίες.

Η ελληνική κυβέρνηση ποντάρει στη στρατηγική κινήτρων αντί ποινών. Το αν η τακτική αυτή θα αποδώσει, θα φανεί τα επόμενα χρόνια, καθώς η στεγαστική κρίση πιέζει όλο και περισσότερο νοικοκυριά και νέους που αναζητούν σπίτι.