Χάσμα γενεών στην Ευρώπη: Οκτώ φορές φτωχότεροι οι νέοι – Ασφυκτική πίεση από ακρίβεια και ενοίκια
- Καθώς οι διαμαρτυρίες για το κόστος διαβίωσης και τις περικοπές προγραμμάτων εξαπλώνονται σε όλη την Ευρώπη, οι κάτω των 35 ετών κατέχουν το 2,8% του πλούτου των νοικοκυριών.
Οι διαμαρτυρίες των φοιτητών που ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο στη Γαλλία έχουν εξαπλωθεί σε περισσότερες από 11 ευρωπαϊκές χώρες, καθώς αυξάνεται η οργή για τα υψηλά ενοίκια και τις τιμές των καυσίμων, καθώς και για τις περικοπές στις δημόσιες υπηρεσίες.
Πολλοί νέοι δηλώνουν ότι δεν έχουν πλέον προσδοκίες να ζήσουν καλύτερα από τους γονείς τους, ενώ τα στοιχεία για τον πλούτο των νοικοκυριών δείχνουν ένα μεγάλο χάσμα μεταξύ των γενεών.
Σε ολόκληρη την ευρωζώνη και σε δύο άλλες ευρωπαϊκές χώρες, τα νοικοκυριά με επικεφαλής άτομα κάτω των 35 ετών έχουν μέσο καθαρό πλούτο περίπου 25.000 ευρώ, ενώ εκείνα με επικεφαλής άτομα ηλικίας 55 έως 64 ετών διαθέτουν πλούτο περίπου 208.000 ευρώ, δηλαδή πάνω από οκτώ φορές περισσότερο, σύμφωνα με την Έρευνα για τα Οικονομικά και την Κατανάλωση των Νοικοκυριών του 2023 της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).
Σε αυτό το εικονογραφικό αφιέρωμα, το Al Jazeera συγκρίνει τον πλούτο ανά ηλικιακή ομάδα σε 22 ευρωπαϊκές χώρες και εξετάζει πόσο πιο ακριβή έχει γίνει η ζωή από το 2000.
Πού είναι το μεγαλύτερο χάσμα πλούτου;
Η Έρευνα για τα Οικονομικά και την Κατανάλωση των Νοικοκυριών, που διεξάγεται από την ΕΚΤ και τις εθνικές κεντρικές τράπεζες από το 2010, παρακολουθεί τον πλούτο και το χρέος των νοικοκυριών στην ευρωζώνη, την Τσεχική Δημοκρατία και την Ουγγαρία.
Μετρά τον καθαρό πλούτο, ο οποίος περιλαμβάνει ακίνητα, αυτοκίνητα, τιμαλφή και αποταμιεύσεις, αφαιρουμένων των χρεών. Οι κάτω των 35 ετών κατέχουν μόλις το 2,8% του συνολικού πλούτου των νοικοκυριών στις 22 χώρες, ενώ οι 55-64 ετών κατέχουν το μεγαλύτερο μερίδιο, στο 24%.
Στη Φινλανδία, οι κάτω των 35 ετών κατέχουν το 0,8% του πλούτου των νοικοκυριών, το χαμηλότερο ποσοστό μεταξύ όλων των χωρών της έρευνας, ενώ οι άνω των 55 ετών κατέχουν πάνω από το 71%.
Τα μερίδια των νέων είναι επίσης μικρά στην Ιρλανδία (1,4%), την Αυστρία (1,6%), την Ελλάδα (1,8%) και τη Γερμανία (2%).
Η αύξηση του κόστους στέγασης σημαίνει ότι πολλοί νέοι δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά αυτό που μπορούσαν οι γονείς ή οι παππούδες τους.
Ο πλούτος κατανέμεται πιο ομοιόμορφα στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Στη Λιθουανία, οι κάτω των 35 ετών κατέχουν το 13,2%, έναντι 15,9% για τους 55-64 ετών. Το μερίδιό τους είναι 12,3% στην Κροατία, 10,1% στη Σλοβακία και 9,8% στην Εσθονία. Η Μάλτα, με ποσοστό 11,1%, αποτελεί την εξαίρεση εκτός των δύο αυτών περιοχών.
Το παρακάτω γράφημα δείχνει πώς κατανέμεται ο πλούτος των νοικοκυριών μεταξύ των ηλικιακών ομάδων σε κάθε χώρα που συμμετείχε στην έρευνα.
«Αυτό που παρατηρούμε είναι στην πραγματικότητα μια πολύ έντονη αύξηση των τιμών των κατοικιών, τόσο στην αγορά ενοικίασης όσο και στην αγορά ιδιοκτησίας», δήλωσε η Έβελιν Άστερ του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Παρατηρητηρίου στην εκπομπή Counting the Cost του Al Jazeera.
«Όλα αυτά ενισχύουν επίσης την αίσθηση της ανισότητας, διότι τελικά οι απλές οικογένειες δυσκολεύονται να πληρώσουν τα ενοίκιά τους ή να αγοράσουν το δικό τους σπίτι, ενώ οι πλούσιοι με κεφάλαιο μπορούν να πραγματοποιήσουν αρκετά σημαντικές επενδύσεις στην ευρωπαϊκή αγορά κατοικιών», πρόσθεσε.
Πόσο πιο ακριβά είναι σε σχέση με το 2000;
Οι τιμές των καθημερινών αγαθών και υπηρεσιών, όπως τα τρόφιμα, η ενέργεια, οι μεταφορές και οι λογαριασμοί οικιακής χρήσης, έχουν αυξηθεί κατά 67,2% στην ευρωζώνη, την Ουγγαρία και την Τσεχική Δημοκρατία από το 2000.
Από τις χώρες του διαγράμματός μας, η Ουγγαρία έχει σημειώσει τη μεγαλύτερη αύξηση, με τις τιμές να έχουν υπερτριπλασιαστεί, σύμφωνα με την Eurostat, την στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή αποτελεί το επίσημο μέτρο της ΕΕ για το κόστος των καθημερινών αγαθών και υπηρεσιών.
Το παρακάτω διάγραμμα παρουσιάζει την εξέλιξη των τιμών καταναλωτή σε κάθε χώρα από το 2000, με τις τιμές του 2000 να ορίζονται ως 100 στον δείκτη.
Οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης κατέγραψαν τις πιο απότομες αυξήσεις – ιδίως από το 2022, όταν ξεκίνησε η πλήρης εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία – επειδή πολλές εξαρτώνταν σε μεγάλο βαθμό από τις ρωσικές προμήθειες ενέργειας.
Οι τιμές αυξάνονταν κατά μέσο όρο περίπου 2% ετησίως μέχρι το 2022, οπότε ο ετήσιος πληθωρισμός στην ΕΕ έφτασε το 9,2%.
Η απότομη αύξηση οφειλόταν κυρίως στο κόστος της ενέργειας. Έκτοτε, ο πληθωρισμός έχει υποχωρήσει, αλλά οι αυξήσεις των τιμών που προκλήθηκαν από την πανδημία του COVID-19 και τον πόλεμο στην Ουκρανία δεν έχουν αντιστραφεί.
