Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας για την απασχόληση στις ψηφιακές πλατφόρμες, το οποίο εισάγει τεκμήριο εξαρτημένης εργασίας για διανομείς και άλλους εργαζομένους, προβλέπει υποχρεωτική ανθρώπινη επανεξέταση αποφάσεων που λαμβάνονται με αλγορίθμους και θεσπίζει προστασία από αιφνίδιους αποκλεισμούς λογαριασμών.
Τι αλλάζει για τις πλατφόρμες και τους εργαζομένους
Σύμφωνα με το κείμενο, οι ψηφιακές πλατφόρμες θα υποχρεούνται να δηλώνουν την απασχόληση στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ II. Παράλληλα ενισχύονται τα δικαιώματα ενημέρωσης, η συλλογική εκπροσώπηση και η δικαστική προστασία όσων απασχολούνται μέσω πλατφορμών, με στόχο σαφέστερους κανόνες στην οργάνωση και τον έλεγχο της εργασίας.
Κεντρική ρύθμιση αποτελεί η καθιέρωση τεκμηρίου εξαρτημένης σχέσης για εργαζομένους που εκτελούν εργασία υπό προϋποθέσεις που παραπέμπουν σε μισθωτή απασχόληση. Το τεκμήριο συνοδεύεται από πρόνοιες για τον τρόπο λήψης αποφάσεων από τα συστήματα των πλατφορμών, καθώς προβλέπεται ρητά ότι αποφάσεις που βασίζονται σε αλγορίθμους θα πρέπει να υπόκεινται σε ανθρώπινη επανεξέταση.
Προστασία από αλγοριθμικές αποφάσεις και αποκλεισμούς
Το πλαίσιο εισάγει δικλίδες ασφαλείας έναντι αιφνίδιων αποκλεισμών λογαριασμών, ώστε να διασφαλίζονται η διαφάνεια και τα μέσα αντίκρουσης όταν λαμβάνονται αυτόματες αποφάσεις που επηρεάζουν την εργασία. Προβλέπεται, επίσης, ενίσχυση των υποχρεώσεων διαφάνειας των πλατφορμών απέναντι στους εργαζομένους, με ρυθμίσεις που αφορούν την πρόσβαση σε πληροφορίες και τη δυνατότητα εκπροσώπησης.
Οι ρυθμίσεις καλύπτουν περιπτώσεις όπου η εργασία παρέχεται και μέσω εργολάβων ή άλλων διαμεσολαβητών, επιδιώκοντας να περιληφθούν πρακτικές που έως σήμερα κινούνται σε γκρίζες ζώνες. Ωστόσο, δεν μετατρέπεται αυτομάτως κάθε αυτοαπασχολούμενος σε μισθωτό, αφού το νομοσχέδιο δεν αλλάζει εξ ορισμού το καθεστώς όλων των συνεργασιών.
Ποιοι καλύπτονται από το νέο καθεστώς
Οι διατάξεις αφορούν τόσο πρόσωπα που εργάζονται με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας όσο και εργαζομένους που εμφανίζονται ως αυτοαπασχολούμενοι, εφόσον συντρέχουν συνθήκες που στοιχειοθετούν σχέση εξάρτησης. Στόχος είναι να αποτυπωθεί με σαφήνεια το πραγματικό καθεστώς απασχόλησης, λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο οργάνωσης, εποπτείας και αξιολόγησης της εργασίας μέσα από τα συστήματα των πλατφορμών.
Η υποχρέωση δήλωσης στο ΕΡΓΑΝΗ II επιδιώκει να βελτιώσει την ιχνηλασιμότητα της απασχόλησης, να ενισχύσει τον έλεγχο της νομιμότητας και να παρέχει πρόσθετα εχέγγυα για την τήρηση των κανόνων εργασίας. Παράλληλα, η ρητή πρόβλεψη για ανθρώπινη επανεξέταση αλγοριθμικών αποφάσεων στοχεύει στη θωράκιση της δίκαιης μεταχείρισης, ειδικά σε περιπτώσεις που κρίνονται κρίσιμα ζητήματα συνέχισης συνεργασίας ή πρόσβασης σε εργασία.
Εναρμόνιση με την ευρωπαϊκή οδηγία
Το νομοσχέδιο ενσωματώνει, με το Μέρος Α, την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/2831. Οι σχετικές ρυθμίσεις, που περιλαμβάνονται στα άρθρα 1 έως 24, ορίζουν τις υποχρεώσεις των πλατφορμών και τα δικαιώματα των εργαζομένων σε θέματα διαφάνειας, πρόσβασης σε πληροφορίες και αμφισβήτησης αποφάσεων που λαμβάνονται με αυτοματοποιημένα μέσα.
Με την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης θα διαμορφωθεί η τελική μορφή των διατάξεων, οι οποίες αναμένεται να αποτελέσουν το βασικό πλαίσιο για την οργάνωση και τον έλεγχο της εργασίας στις ψηφιακές πλατφόρμες, με έμφαση στην κατοχύρωση δικαιωμάτων και στη σαφήνεια των κανόνων που διέπουν την απασχόληση στον συγκεκριμένο κλάδο.
